Böbrek Kisti Belirtileri

01Böbrek kisti nedir ve neden oluşur?

Böbrek kisti, böbreğin süzme birimlerinin çevresinde oluşan, ince bir zarla çevrili ve içi berrak sıvıyla dolu bir kesedir. Yapısı balonu andırır. Böbrek dokusunun kendisi değildir, dokunun içinde yer kaplayan ayrı bir oluşumdur.

Oluşum nedeni çoğu hastada tam olarak gösterilemez. En yaygın açıklama, böbrek tübüllerinden birinin ucunun tıkanması ve o bölümde sıvının birikmesidir. Bu süreç yavaş ilerler ve yıllar alır.

Basit böbrek kisti yaşla birlikte sıklaşır. Elli yaş üzerindeki kişilerde ultrason yapıldığında rastlantısal kist saptanması sık görülen bir bulgudur [kaynak doğrulanacak]. Bu yüzden kist saptanmasının kendisi tek başına hastalık anlamına gelmez.

Basit kist ile karmaşık kist farkı

Bütün karar bu ayrım üzerine kurulur. Görüntülemede kistin duvarı, içeriği ve bölme yapısı incelenir.

• Basit kist: duvarı ince ve düzgün, içi tamamen berrak sıvı, bölme yok, kalsifikasyon yok, kontrast madde tutulumu yok. Kötü huylu olma olasılığı yok denecek kadar düşüktür.
• Karmaşık kist: duvarı kalın veya düzensiz, içinde bölmeler, kanama izi, kalsifikasyon ya da kontrast tutan katı alanlar bulunur. Bu grupta değerlendirme daha dikkatli yapılır.

Görsel: Böbrekte gelişen basit kistin şematik gösterimi

02Böbrek kisti belirtileri nelerdir?

Kistlerin büyük çoğunluğu sessizdir. Başka bir nedenle çekilen ultrason, tomografi veya MR sırasında tesadüfen bulunur. Hasta yıllardır kistle yaşıyordur ve hiçbir şey hissetmemiştir.

Belirti ortaya çıktığında, bunun kaynağı genellikle kistin komşu dokulara baskı yapması, kist içine kanama olması ya da kistin enfekte olmasıdır.

Bu tablodaki belirtilerin hiçbiri yalnızca böbrek kistine özgü değildir. Aynı şikâyetler taş, enfeksiyon veya tümör kaynaklı da olabilir. Ayrımı görüntüleme ve laboratuvar birlikte yapar.

Belirtisiz kist tehlikeli midir?

Basit yapıda ve belirtisiz bir kist, hastanın yaşam süresini ya da böbrek işlevini genellikle etkilemez. Buradaki asıl mesele kistin varlığı değil, doğru sınıflandırılmış olmasıdır. Karmaşık görünümlü bir kist belirtisiz olsa da takip programına alınır.

03Böbrek kisti kaç cm olursa sorun çıkarır?

Tek başına santimetre, tedavi kararının tamamı değildir. Yine de boyut, hangi hastanın yakından izleneceğini belirlemeye yardımcı olur. Aşağıdaki tablo klinik pratikte yaygın kullanılan genel bir çerçevedir; her hastada birebir uygulanmaz.

Karar cümlesi şudur: kist ağrı yapıyorsa, idrar akışını engelliyorsa, tekrarlayan enfeksiyona yol açıyorsa veya kontrol edilemeyen tansiyona katkı veriyorsa boyutundan bağımsız olarak tedavi konuşulur. Belirtisiz 7 santimetrelik bir kist, belirti veren 4 santimetrelik bir kistten daha az müdahale gerektirebilir.

04Bosniak sınıflaması ne anlama gelir?

Bosniak sınıflaması, kistik böbrek lezyonlarını tomografi ve MR bulgularına göre gruplayan, radyolojide standart kabul edilen bir sistemdir. Raporunuzda "Bosniak II" gibi bir ifade görürseniz karşılığı aşağıdadır.

05Böbrek kistinde hangi tetkikler yapılır?

İlk basamak neredeyse her zaman ultrasondur. Radyasyon içermez, tekrarlanabilir ve basit kisti ayırt etmede yeterlidir.

Ultrasonda şüpheli bir bulgu varsa kontrastlı tomografi veya kontrastlı MR istenir. MR, böbrek işlevi sınırlı hastalarda ve bölmelerin ayrıntılı görülmesi gereken durumlarda öne çıkar.

Görüntülemeye ek olarak kan kreatinin değeri, tam idrar tetkiki ve tansiyon takibi istenir. Ailede kist öyküsü varsa polikistik böbrek hastalığı ayrımı için farklı bir yol izlenir.

Polikistik böbrek hastalığından nasıl ayrılır?

Basit kistte bir ya da birkaç kist vardır ve böbreğin geri kalanı normaldir. Polikistik böbrek hastalığında her iki böbrek çok sayıda kistle doludur, böbrekler büyümüştür ve tabloya çoğunlukla aile öyküsü eşlik eder. Bu iki durumun takibi ve tedavisi birbirinden ayrıdır.

06Ne zaman doktora başvurmalı?

Aşağıdaki bulgulardan biri varsa randevu beklemeden değerlendirme yapılmalıdır.

• Yan ağrısıyla birlikte 38 derece üzeri ateş ve titreme
• İdrarda gözle görülür kan
• Aniden başlayan, giderek şiddetlenen tek taraflı yan ağrısı
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Bulantı, kusma ve halsizliğin ağrıya eşlik etmesi
• İlaca rağmen düşmeyen tansiyon
• Bilinen kistin son kontrolde belirgin biçimde büyüdüğünün saptanması

07Böbrek kisti nasıl tedavi edilir?

Basit ve belirtisiz kistlerde tedavi yapılmaz. İzlem, tedavinin kendisidir. Gereksiz girişim hastaya fayda sağlamaz.

Belirti veren kistlerde ilk seçenek, hasta seçimine bağlı olarak görüntüleme eşliğinde uygulanan perkütan yöntemlerdir. Ultrason ya da tomografi rehberliğinde ciltten ince bir iğneyle kiste girilir, sıvı boşaltılır ve kistin yeniden dolmasını engellemek için kist boşluğuna skleroze edici bir ajan verilir. Bu yaklaşım girişimsel radyolojinin uyguladığı kist tedavisi seçenekleri içinde yer alır ve genel anestezi gerektirmez.

Yalnızca sıvının boşaltılıp skleroze edici ajan verilmemesi durumunda kist büyük olasılıkla yeniden dolar. Bu nedenle boşaltma ve skleroterapi birlikte planlanır.

Bosniak III ve IV lezyonlarda yaklaşım tümüyle farklıdır. Bu grupta kist boşaltmak doğru değildir; süreç ürolojik onkoloji değerlendirmesiyle yürütülür.

Tablodaki değerler tipik bir seyri tarif eder. Kistin yerleşimi, boyutu ve hastanın eşlik eden hastalıkları bu süreleri değiştirebilir. Kesin planlama hekim değerlendirmesi sonrası yapılır.

Karaciğerde de benzer kistler görülebilir ve yaklaşım büyük ölçüde aynı mantıkla kurulur. Ayrıntılar için karaciğer kisti yazısına bakabilirsiniz.

08Kontrole giderken hekime sorulacaklar

Kontrol randevusuna bu listeyle gitmek, on dakikalık görüşmeden çok daha fazlasını almanızı sağlar.

• Kistim basit mi, karmaşık mı? Raporda Bosniak sınıfı yazıyor mu?
• Şu anki ölçüsü kaç santimetre? Önceki tetkikle karşılaştırıldığında büyümüş mü?
• Şikâyetlerimin kaynağı bu kist mi, yoksa başka bir neden mi araştırılmalı?
• Kontrastlı tomografi veya MR gerekiyor mu?
• Bir sonraki kontrol ne zaman olmalı ve hangi tetkikle yapılmalı?
• Kist tansiyonumu ya da böbrek değerlerimi etkiliyor mu?
• Girişim düşünülüyorsa hangi yöntem ve neden?
• Hangi belirti çıkarsa kontrol tarihini beklemeden başvurmalıyım?

Eski tetkiklerinizi de yanınıza alın. Kistin bir yıl içinde büyüyüp büyümediği, tek bir görüntüden değil karşılaştırmadan anlaşılır.