01Hangi işlemler bu alanda yer alır?
Bu işlemlerin ortak noktası, hedefin ultrason, tomografi veya başka bir görüntüleme yöntemiyle izlenmesidir. Bölgeye cilt üzerinden ince bir iğne, prob ya da kateterle ulaşılabilir. Yöntem, yapılacak işin amacına göre değişir.
Tanı için örnek alınması
Biyopsi, bir kitlenin veya dokudaki değişikliğin ne olduğunu anlamaya yardımcı olur. Alınan hücre ya da doku örneği laboratuvarda incelenir. Biyopsi istenmesi tek başına kanser tanısı anlamına gelmez.
Kistlerin değerlendirilmesi
Bir kistin içinin sıvı dolu olması, her durumda boşaltılması gerektiğini göstermez. Yerleşimi, görüntüleme özellikleri ve şikâyet oluşturup oluşturmadığı önemlidir. Basit kistler ile parazite bağlı kist hidatik farklı değerlendirilir.
Kist tedavileri hakkında bilgi alın
Tiroid ve paratiroid işlemleri
Tiroid bezindeki iyi huylu bazı nodüllerde küçültmeye yönelik ablasyon değerlendirilebilir. Paratiroid ise kalsiyum dengesini düzenleyen farklı bezlerdir; fazla hormon üretiminde tedavi yaklaşımı da farklıdır.
Tiroid nodülü ablasyonu ve paratiroid ablasyonu sayfalarından başlayabilirsiniz.
Omurga ve ağrı işlemleri
Bazı ağrılı omurga çökme kırıkları kemik çimentosuyla desteklenebilir. Belirli ağrı durumlarında ise görüntüleme eşliğinde enjeksiyon veya sinir blokajı planlanabilir. Bunlar aynı işlem değildir ve her bel ağrısı için kullanılmaz.
Omurga çökme kırığı işlemlerini veya ağrı tedavilerini inceleyin.
Böbrek ve idrar yolu işlemleri
İdrar yolu tıkandığında böbrekte biriken idrarın akışını sağlamak için kateter ya da stent gerekebilir. Yöntem, tıkanıklığın nedenine ve aciliyetine göre ürolojiyle birlikte değerlendirilir.
Böbrek ve idrar yolu işlemleri hakkında bilgi alın
02İşlem kararı nasıl verilir?
Önce işlemin hangi soruya cevap vereceği veya hangi şikâyeti azaltmasının beklendiği belirlenir. Görüntülemelerde hedefe ulaşılabilecek güvenli bir yol bulunup bulunmadığı incelenir. Kanama riski, ilaçlar, enfeksiyon ve diğer sağlık sorunları değerlendirilir.
Bazı hastalarda takip veya başka bir yöntem daha uygun olabilir. İşlem önerildiğinde olası yararlar, riskler, anestezi ve takip planı açıklanır.
03Görüşmeye gelirken
Görüntülemelerinizi, raporlarınızı, varsa önceki biyopsi sonuçlarını ve ilaç listenizi hazırlayın. Kan tahlili veya yeni görüntüleme gerekip gerekmediğini önceden sorun. Açlık ve ilaç düzeni, yapılacak işlem belli olduktan sonra planlanır.
04İşlemler amaçlarına göre nasıl ayrılır?
Bu alandaki işlemler üç amaçtan birine hizmet eder. Bir kısmı tanı içindir: görüntülemede görülen bir kitleden örnek alınır ve patoloji laboratuvarında incelenir. Bir kısmı tedavi içindir: iyi huylu bir tiroid nodülünün küçültülmesi ya da çökmüş bir omurga kırığının kemik çimentosuyla desteklenmesi gibi.
Üçüncü grup boşaltma ve rahatlatma işlemleridir. Tıkanan böbrekten idrarın dışarı alınması, biriken sıvının boşaltılması veya tıkanan safra yolunun açılması bu gruba girer. Bu işlemler şikâyeti hafifletir; altta yatan hastalığın tedavisi ayrıca planlanır. Ayrıntılar için safra yolu drenajı ve karın ile akciğer çevresinden sıvı alınması sayfalarına bakabilirsiniz.
05Hangi durumlarda gündeme gelir?
Bu işlemler farklı organlarda ve farklı ihtiyaçlarda kullanılabilir. Başlıca örnekler şunlardır:
- Tanı gereken kitleler: Akciğer, karaciğer, böbrek, lenf bezi, tiroid veya kemikte görülen ve ne olduğunun anlaşılması gereken değişiklikler.
- Tiroid ve paratiroid: Şikâyet oluşturan iyi huylu tiroid nodülleri ve fazla hormon üreten paratiroid dokusu.
- Kistler: Karaciğer, böbrek ve diğer organlarda şikâyet oluşturan veya özellik gösteren kistler.
- Sıvı birikimi ve apse: Organ içinde ya da çevresinde biriken sıvı veya iltihap.
- İdrar yolu tıkanıklığı: Taş, darlık veya kitleye bağlı olarak böbrekten idrar akışının bozulması.
- Omurga çökme kırıkları: Kemik erimesine (osteoporoz) veya tümöre bağlı ağrılı omurga kırıkları.
- Belirli ağrı durumları: Kaynağı belirlenebilen ve görüntüleme eşliğinde enjeksiyon ya da sinir blokajı düşünülebilen ağrılar.
Bazı hastalarda ameliyat, endoskopi veya takip daha uygun olur. Seçenekler ilgili uzmanlıklarla birlikte değerlendirilir.
06Biyopsi nasıl yapılır, hangi tür seçilir?
İnce iğne aspirasyonunda çok ince bir iğneyle hücre örneği alınır. Kalın iğne biyopsisinde (tru-cut) ise dokudan ince, silindir biçiminde bir parça çıkarılır. Hangisinin seçileceği, cevap aranan soruya ve hedefin yerine bağlıdır.
Bazen alınan örnek yeterli olmaz ya da sonuç kesin bir yanıt vermez. Bu durumda işlemin tekrarlanması veya başka bir yöntem gerekebilir. Sonucun ne zaman çıkacağı, istenen incelemelere göre değişir. Sonuç çıktığında takip mi, tedavi mi gerektiği ilgili uzmanlıklarla birlikte konuşulur.
07İşlem günü nasıl ilerler?
İşlemden önce kan tahlilleri ve pıhtılaşma değerleri gözden geçirilir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacın nasıl düzenleneceğini ekip size ayrıca söyler.
Cilt temizlenir ve işlem bölgesi uyuşturulur. İğne ya da kateter, ultrason veya tomografi görüntüsü izlenerek hedefe ilerletilir. Kaygı fazlaysa sakinleştirici ilaç verilebilir; işlem sırasında genellikle basınç veya itilme hissi olur.
İşlemden sonra bir süre gözlem yapılır; bu sürenin uzunluğu işleme ve kurum protokolüne göre değişir. Drenaj kateteri takıldıysa bakımıyla ilgili bilgi verilir. Biyopsi sonucu patoloji raporuyla, tedavi işlemlerinin sonucu ise kontrol görüntülemeleriyle değerlendirilir.
08Sık geçen terimler
- Perkütan: Hedefe ciltten, iğneyle girilerek ulaşılan yaklaşım.
- Ablasyon: Belirlenmiş bir dokuya ısı veya soğuk uygulanarak yapılan tedavi.
- Drenaj: Biriken sıvının ince bir kateterle dışarı alınması.
- Nefrostomi: Böbrekten cilde uzanan ince bir kateterle idrarın dışarı alınması.
- Kemik çimentosu: Çökmüş omurgayı desteklemek için kullanılan ve kısa sürede sertleşen madde.
09Önce ihtiyacı netleştirelim
İletişime geçerek mevcut tetkiklerinizle değerlendirme başvurusu hakkında bilgi alabilirsiniz.
