01Damarsal olmayan girişimsel işlemler nedir?
Damarsal olmayan işlemler, hedef organa damar yolu yerine doğrudan ciltten ulaşılarak yapılır. Hekim ultrason, bilgisayarlı tomografi veya floroskopi ekranından iğnenin ucunu izleyerek ilerler ve hedefe milimetrik doğrulukla ulaşır. Bu yaklaşıma perkütan girişim denir.
İşlemlerin bir bölümü tanıya yöneliktir. Görüntülemede saptanan bir kitleden iğne ile örnek alınır ve patoloji incelemesine gönderilir. Bir bölümü tedavi amaçlıdır: tiroid nodülünün ısı enerjisiyle küçültülmesi, kistin boşaltılıp içine ilaç verilmesi veya çökmüş omurga kırığına kemik çimentosu uygulanması bu gruptadır. Üçüncü grup ise boşaltma ve rahatlatma işlemlerinden oluşur; tıkanan safra yolunun veya böbreğin drenajı, karın ve akciğer zarındaki sıvının alınması gibi.
Ortak özellikleri, kesi gerektirmemeleri ve çoğunlukla lokal anestezi altında uygulanmalarıdır. Kullanılan iğnelerin çapı milimetrenin altındadır veya birkaç milimetreyi geçmez. Bu işlemlerin çoğunda hasta aynı gün taburcu edilebilir.
02Bu yöntem hangi durumlarda kullanılır?
- Tanı gereken kitleler: akciğer, karaciğer, böbrek, lenf bezi, meme, tiroid ve kemik lezyonları.
- Tiroid ve paratiroid hastalıkları: büyüyerek şikâyet oluşturan nodüller ve aşırı çalışan paratiroid dokusu.
- Kist hastalıkları: karaciğer, böbrek ve diğer organlarda şikâyet oluşturan kistler.
- Sıvı birikimi ve apse: karın zarında, akciğer zarında veya organ içinde biriken sıvı ve iltihap.
- Safra yolu ve idrar yolu tıkanıklığı: taş, darlık veya kitleye bağlı tıkanma tabloları.
- Omurga çökme kırıkları: osteoporoza veya tümöre bağlı ağrılı vertebra kırıkları.
- Dirençli ağrı: görüntüleme eşliğinde sinir blokajı uygulanabilen ağrı tabloları.
Uygunluk kararı muayene ve görüntüleme sonrasında verilir. Bazı hastalarda cerrahi veya endoskopik yöntem daha uygun olur; seçenekler ilgili branşlarla birlikte değerlendirilir.
03Girişimsel yöntemin cerrahiden farkı
| Karşılaştırma | Perkütan girişim | Açık cerrahi |
|---|---|---|
| Giriş yolu | İğne ile milimetrik giriş | Kesi ile açık alan oluşturulur |
| Anestezi | Çoğunlukla lokal anestezi | Sıklıkla genel anestezi |
| Hastanede kalış | Sıklıkla aynı gün taburculuk | Genellikle daha uzun |
| Organ dokusu | Çevre doku büyük ölçüde korunur | Daha geniş doku çıkarılabilir |
| İz | Belirgin iz beklenmez | Kesi izi kalır |
← Yana kaydırın
Her iki yöntemin de uygun olduğu hasta grupları farklıdır. Yöntem seçimi hastalığın evresi, anatomi ve hastanın genel durumuna göre yapılır.
04Hasta yolculuğu: ilk başvurudan takibe
- Değerlendirme. Şikâyetler, mevcut görüntülemeler ve varsa önceki patoloji sonuçları incelenir.
- Görüntüleme planı. Hedefin yeri ve komşulukları, ultrason veya tomografi ile netleştirilir. Hangi görüntüleme yönteminin rehberlik edeceği belirlenir.
- Hazırlık. Kan testleri, pıhtılaşma değerleri ve kan sulandırıcı ilaç planı düzenlenir. Bazı işlemlerde kısa açlık istenir.
- İşlem. Cilt temizlenir, lokal anestezi uygulanır ve iğne görüntü eşliğinde hedefe ilerletilir. Süre genellikle kısadır.
- Gözlem. İşlem sonrası birkaç saatlik izlem yapılır. Çoğu hastada aynı gün taburculuk planlanır.
- Sonuç ve takip. Biyopsi sonucu patoloji raporuyla, tedavi işlemleri ise kontrol görüntülemesiyle değerlendirilir.
İlk görüşmeye getirilmesi gerekenler
- Ultrason, tomografi veya MR görüntüleri ve raporları
- Varsa önceki biyopsi ve patoloji sonuçları
- Güncel kan tahlili ve pıhtılaşma testleri
- Kullanılan ilaçların listesi, özellikle kan sulandırıcılar
- Bilinen alerjiler ve önceki girişimlere ait bilgiler
05Sık kullanılan terimler
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Perkütan | Ciltten iğne ile girilerek yapılan, kesi gerektirmeyen yaklaşım |
| Tru-cut biyopsi | Kalın iğneyle silindir şeklinde doku örneği alınması |
| İnce iğne aspirasyonu | İnce iğneyle hücre örneği alınması |
| Ablasyon | Hedef dokunun ısı veya soğuk enerji ile yok edilmesi |
| Drenaj | Biriken sıvının ince bir kateterle dışarı alınması |
| Nefrostomi | Böbrekten cilde uzanan kateterle idrarın dışarı alınması |
← Yana kaydırın
Bu işlemin size uygun olup olmadığı, mevcut görüntülemeleriniz ve muayene sonrasında belirlenir. Değerlendirme için randevu talebi oluşturabilir veya iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
