01Girişimsel onkoloji nedir?
Girişimsel onkoloji, görüntüleme yardımıyla tümöre veya tümörü besleyen damara ulaşan işlemleri kapsar. İğne benzeri ince araçlarla tümör dokusuna ısı ya da soğuk uygulanabilir. Bazı karaciğer tümörlerinde ise damar yoluyla bölgesel tedavi planlanabilir.
Bu yöntemler kanser tedavisinin bütünü içinde değerlendirilir. Cerrahi, ilaç tedavisi ve radyoterapi seçenekleriyle ilişkisi, hastalığın türüne ve yaygınlığına göre belirlenir. Bir işlemin teknik olarak yapılabilmesi, o hasta için doğru seçenek olduğu anlamına gelmez.
02Doğrudan tümöre yönelik yöntemler
Kriyoablasyon
Tümör dokusunun ince problar aracılığıyla dondurulmasına dayanır. Tümörün yeri, boyutu ve çevresindeki organlarla ilişkisi değerlendirilir.
Tümör ablasyonu
Isı veya soğuk kullanılarak belirli bir tümör odağının etkisiz hale getirilmesi amaçlanır. Radyofrekans, mikrodalga ve kriyoablasyon aynı tedavi ailesinde yer alır; kullanım alanları birebir aynı değildir.
Tümör ablasyonu yöntemlerini tanıyın
Kemoembolizasyon
Bazı karaciğer tümörlerinde, tümörü besleyen damara ulaşılarak ilaç verilir ve kan akımı azaltılır. Karaciğerin çalışma durumu ve hastalığın yaygınlığı karar verirken özellikle önemlidir.
Kemoembolizasyon hakkında bilgi alın
03Tedavi sürecini destekleyen işlemler
Port ve kateter
Uzun süreli ilaç tedavisi için uygun damar yolu sağlar. Hangi sistemin seçileceği, kullanılacak ilaca ve tedavi planına bağlıdır.
Port ve kateter işlemlerini inceleyin
Safra yolu drenajı ve stenti
Safra yolları tıkandığında biriken safranın akışını sağlamak için uygulanabilir. İşlemin amacı tıkanıklığın etkisini azaltmaktır; altta yatan hastalığın tedavisi ayrıca planlanır.
Safra yolu işlemleri hakkında bilgi alın
Biriken sıvının alınması
Karında veya akciğer çevresinde biriken sıvı, incelenmek ya da baskı ve nefes darlığı gibi şikâyetleri hafifletmek için alınabilir. Bu işlemler kanser dışındaki hastalıklarda da kullanılır.
Parasentez ve torasentezi tanıyın
04Önce hastalığın bütününü görelim
Değerlendirmede patoloji sonucu, görüntülemeler, önceki tedaviler ve genel sağlık durumu birlikte ele alınır. Amaç; hangi odağın, hangi nedenle ve hangi yöntemle tedavi edileceğini netleştirmektir. Karar ilgili onkoloji ekibiyle birlikte verilir.
İşlemden sonra da takip sürer. Kontrol görüntülemeleriyle tedavi edilen alan ve hastalığın genel durumu izlenir. Gerektiğinde aynı yöntem tekrarlanabilir ya da tedavi planı değişebilir.
05Görüşmeye gelirken
Varsa patoloji raporunuzu, son tomografi, MR veya PET görüntülerinizi, kullandığınız ilaçları ve önceki kanser tedavilerinizin belgelerini hazırlayın. Tetkiklerinizi yalnız rapor olarak değil, görüntüleriyle birlikte getirmeniz değerlendirmeye yardımcı olur.
06Hangi tümörlerde gündeme gelebilir?
Girişimsel yöntemler belirli organlardaki ve belirli özellikteki tümörlerde değerlendirilir. Tümörün türü, boyutu, sayısı ve çevresindeki yapılarla ilişkisi kararın temelini oluşturur.
- Karaciğer: Karaciğerin kendi tümörleri ve başka bir organdan karaciğere yayılan bazı tümörler.
- Akciğer: Ameliyata uygun olmayan ya da sınırlı sayıda odağı olan seçilmiş hastalar.
- Böbrek: Küçük ve uygun yerleşimli bazı tümörler.
- Kemik: Ağrının hafifletilmesi ve zayıflamış kemiğin desteklenmesi amacıyla bazı tümör odakları.
Aynı organda bile her tümör için aynı yöntem uygun değildir. Organlara göre ayrıntılar tümör ablasyonu ve kriyoablasyon sayfalarında anlatılır.
07Hangi durumlarda değerlendirilir?
Bu yöntemler genellikle belirli durumlarda gündeme gelir. Ameliyatın uygun olmadığı ya da yüksek risk taşıdığı düşünülen hastalar, sınırlı sayıda odağı bulunanlar ve daha önce tedavi edilmiş bir bölgede hastalığın yeniden ortaya çıktığı durumlar bunlara örnektir.
İlaç tedavisi sürerken tek bir odağın ayrıca kontrol altına alınması da amaçlanabilir. Bazı hastalarda farklı girişimsel yöntemler aynı planda yer alır; örneğin karaciğer tümöründe damar yoluyla yapılan tedavi ile iğneyle uygulanan ablasyon birlikte ya da sırayla düşünülebilir.
Her durumda beklenen katkı, olası riskler ve alternatifler konuşulur; hastanın tercihi kararın bir parçasıdır.
08Tanı ve ağrı yönetimindeki yeri
Tedavi planlanmadan önce çoğu zaman kesin tanı gerekir. Görüntüleme eşliğinde iğneyle alınan doku örneği, tümörün türünü anlamaya yardımcı olur. Biyopsi tanı içindir; tedavi değildir.
Kanser sürecinde ağrı, günlük yaşamı en çok etkileyen şikâyetlerden biri olabilir. Bazı hastalarda görüntüleme eşliğinde sinir blokajı gibi yöntemler ağrı planına eklenebilir. Ayrıntılar ağrı tedavileri sayfasındadır.
09Ameliyat, ilaç ve ışın tedavisiyle nasıl birlikte düşünülür?
Ameliyata uygun bir hastada öncelik ameliyat olabilir. Girişimsel yöntemler hedef dışındaki dokuyu korumayı amaçlar ve bazı durumlarda gerektiğinde tekrarlanabilir. Bu özellikler, onları her hasta için daha uygun hale getirmez.
İlaç tedavisi ve radyoterapiyle birlikte ya da farklı zamanlarda planlanabilirler. Tedavilerin sırası ve zamanlaması, farklı uzmanlıkların birlikte karar verdiği tümör konseylerinde veya onkoloji ekibiyle birlikte belirlenir.
10İşlemden sonra neler beklenebilir?
Ablasyon ve kemoembolizasyon sonrasındaki ilk günlerde bölgede sızlama, halsizlik ve hafif ateş görülebilir. Bu şikâyetler çoğunlukla ilaçlarla yönetilir. Şiddetli ağrı, yüksek ateş veya yeni bir şikâyet gelişirse kontrol tarihini beklemeden tedavi ekibinize başvurun.
Takipte görüntülemelerin yanında kan testlerinden de yararlanılır. Bazı tümörlerde kanda ölçülen tümör belirteçleri de izlenir.
11Sık geçen terimler
- Ablasyon: Tümör dokusuna ısı veya soğuk uygulanarak yapılan bölgesel tedavi.
- Kemoembolizasyon: Tümörü besleyen damardan ilaç verilmesi ve aynı işlemde bu damardaki kan akımının azaltılması.
- Perkütan: Hedefe ciltten, iğneyle girilerek ulaşılan yaklaşım.
- Port: Cilt altına yerleştirilen ve uzun süreli ilaç tedavisinde kullanılan damar yolu.
- Tümör konseyi: Tedavi kararının onkoloji, cerrahi, radyasyon onkolojisi ve radyoloji gibi uzmanlıklar tarafından birlikte değerlendirildiği toplantı.
- Bölgesel tedavi: Yalnız belirli bir odağı hedefleyen tedavi; bütün vücudu etkileyen ilaç tedavisinden farklıdır.
12Tedavi seçeneklerinizi birlikte değerlendirelim
Mevcut belgelerinizle değerlendirme sürecini öğrenmek için iletişime geçebilirsiniz.
