01Ameliyatsız kanser tedavisi nedir?
Ameliyatsız kanser tedavisi, tümöre açık cerrahi kesi yapılmadan, görüntüleme rehberliğinde ulaşılarak yapılan tedavilerin genel adıdır. Girişimsel onkoloji bu tedavileri kapsayan alandır ve cerrahi, medikal onkoloji ile radyasyon onkolojisinin yanında tedavi planının bir parçası olarak yürütülür.
İki temel yaklaşım vardır. Birincisinde ciltten ince bir iğne ile tümörün içine girilir ve tümör dokusu ısı, soğuk veya elektrik enerjisiyle yok edilir; bu yönteme ablasyon denir. İkincisinde tümörü besleyen atardamara kateterle ulaşılır ve damar yoluyla tedavi verilir. Damar yolundan yapılan tedaviler kemoembolizasyon ve radyoembolizasyon başlıklarını içerir.
Girişimsel onkoloji yalnızca tümöre yönelik tedavilerden oluşmaz. Tanı için doku örneği alınması, kemoterapi için kalıcı damar yolu oluşturulması, tıkanan safra yolunun açılması ve ağrının kontrol altına alınması da bu alanın içindedir. Bu işlemler tedavi sürecinin kesintisiz ilerlemesine ve hastanın günlük yaşam konforuna katkı sağlar.
Bu yöntemlerin hiçbiri her hastada uygulanabilir değildir. Uygunluk; tümörün türü, boyutu, sayısı, yerleşimi, hastalığın yaygınlığı ve hastanın genel durumu değerlendirilerek belirlenir. Karar, ilgili branşların katıldığı çok disiplinli onkoloji konseyinde alınır.
Girişimsel yöntemler genellikle şu durumlarda gündeme gelir: cerrahiye uygun olmayan ya da ameliyatı yüksek riskli bulunan hastalar, sınırlı sayıda odak bulunan olgular, daha önce tedavi edilmiş bölgede yeniden ortaya çıkan lezyonlar ve sistemik tedavinin sürdürüldüğü sırada tek bir odağın kontrol altına alınmak istendiği durumlar. Her başlıkta beklenen katkı, olası riskler ve alternatifler hastayla ayrıntılı olarak konuşulur; karar hastanın tercihi de dikkate alınarak verilir.
02Girişimsel onkoloji hangi hastalıklarda kullanılır?
- Karaciğer tümörleri: karaciğerin kendi tümörleri ve başka organdan yayılan tümörler.
- Akciğer tümörleri: cerrahiye uygun olmayan ya da sınırlı sayıda odak bulunan seçilmiş hastalar.
- Böbrek tümörleri: küçük boyutlu ve uygun yerleşimli lezyonlar.
- Kemik tümörleri ve kemiğe yayılım: ağrı kontrolü ve kemiğin desteklenmesi amacıyla.
- Tiroid ve boyun bölgesi lezyonları: seçilmiş olgularda ablasyon uygulamaları.
- Tanı aşaması: her organdan görüntüleme eşliğinde iğne biyopsisi ile örnek alınması.
- Destek gereken durumlar: safra yolu tıkanıklığı, karın veya akciğer zarında sıvı birikimi, kemoterapi için damar yolu ihtiyacı, kanser ağrısı.
Bu başlıklarda girişimsel yöntem cerrahinin, ilaç tedavisinin veya ışın tedavisinin yerini almaz. Bazı hastalarda tek başına, bazılarında diğer tedavilerle birlikte veya onlara hazırlık olarak kullanılır.
03Girişimsel yöntemin cerrahiden farkı
| Karşılaştırma | Girişimsel onkoloji | Açık cerrahi |
|---|---|---|
| Giriş yolu | Milimetrik iğne girişi veya damar içi kateter | Kesi ile açık alan oluşturulur |
| Anestezi | Çoğunlukla lokal anestezi ve sedasyon | Sıklıkla genel anestezi |
| Hastanede kalış | Genellikle 1 gece | Genellikle daha uzun |
| Organ dokusu | Hedef dışındaki dokunun korunması amaçlanır | Daha geniş doku çıkarılabilir |
| Tekrarlanabilirlik | Gerektiğinde tekrarlanabilir | Tekrar girişim daha zordur |
| Diğer tedavilerle birlikte kullanım | Kemoterapi ve ışın tedavisiyle birlikte planlanabilir | Zamanlama daha sıkı planlanır |
← Yana kaydırın
Her iki yöntemin de uygun olduğu hasta grupları farklıdır. Yöntem seçimi hastalığın evresi, anatomi ve hastanın genel durumuna göre yapılır. Cerrahiye uygun olan bir hastada öncelik cerrahi olabilir; cerrahiye uygun olmayan veya ek girişim gereken hastalarda girişimsel yöntem gündeme gelir.
04Hasta yolculuğu: ilk başvurudan takibe
- Dosyanın incelenmesi. Patoloji raporu, evreleme görüntülemeleri ve uygulanmış tedaviler değerlendirilir.
- Görüntüleme planı. Gerekirse güncel tomografi, manyetik rezonans veya PET incelemesi istenir. Tümörün yeri ve komşulukları netleştirilir.
- Konsey kararı. Tedavi seçeneği, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, cerrahi ve radyoloji hekimlerinin katıldığı konseyde görüşülür.
- Bilgilendirme ve onam. Beklenen katkı, olası riskler ve alternatifler hastaya anlatılır. Onam formu imzalanır.
- Hazırlık. Kan testleri, açlık süresi, kan sulandırıcı ilaçların düzenlenmesi ve gerekiyorsa antibiyotik planı yapılır.
- İşlem. Görüntüleme eşliğinde uygulanır. Süre işleme göre değişir; hasta çoğu işlemde uyanık veya hafif sedasyon altındadır.
- Takip. Kontrol görüntülemesi genellikle ilk aylarda başlar ve tedavi yanıtına göre sürdürülür. Takip planı onkoloji ekibiyle ortak yürütülür.
İlk görüşmeye getirilmesi gerekenler
- Patoloji raporu ve varsa moleküler test sonuçları
- Tomografi, MR ve PET görüntüleri (CD veya dijital kayıt) ile raporları
- Uygulanmış kemoterapi, ışın tedavisi ve ameliyatların epikrizleri
- Güncel kan tahlili ve karaciğer, böbrek fonksiyon sonuçları
- Kullanılan ilaçların listesi, özellikle kan sulandırıcılar
- Onkoloji konseyi kararı varsa yazılı kaydı
05Sık kullanılan terimler
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Ablasyon | Tümör dokusunun ısı, soğuk veya elektrik enerjisiyle yerinde yok edilmesi |
| Kemoembolizasyon | Tümörü besleyen damardan ilaç verilip damarın aynı seansta tıkanması |
| Radyoembolizasyon | Tümörü besleyen damara ışın yayan mikroküre gönderilmesi |
| Perkütan | Ciltten iğne ile girilerek yapılan, kesi gerektirmeyen yaklaşım |
| Port | Cilt altına yerleştirilen ve kemoterapi için kullanılan kalıcı damar yolu |
| Onkoloji konseyi | Tedavi kararının birden fazla branş tarafından birlikte alındığı toplantı |
← Yana kaydırın
Bu işlemin size uygun olup olmadığı, mevcut görüntülemeleriniz ve muayene sonrasında belirlenir. Değerlendirme için randevu talebi oluşturabilir veya iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
