Girişimsel radyoloji nedir?

01Görüntüleme eşliğinde ne demek?

Hekim, iğnenin veya ince tüpün ilerlediği yolu görüntülerden takip eder. Kullanılacak cihaz, hedefin bulunduğu yere göre seçilir. Örneğin tiroid nodülünde ultrason, bazı derin yerleşimli hedeflerde tomografi kullanılır.

Damar içinden yapılan işlemlerde ince tüp, yani kateter, bir damardan ilerletilir. Damarların görünür hale gelmesi için bazı işlemlerde kontrast madde kullanılır. Bu maddeyle ilgili alerji öyküsü ve böbreklerin çalışma durumu hazırlıkta değerlendirilir.

02Hangi amaçlarla kullanılır?

Tanıyı netleştirmek

Biyopsi ile dokudan örnek alınabilir. Anjiyografi ile damarlar ayrıntılı incelenebilir. Tanısal bir işlem yapılması, aynı anda tedavi uygulanacağı anlamına gelmez.

Hastalığı hedeflemek

Bazı damar darlıklarında kan akımını iyileştirmek, variste sorunlu toplardamarı kapatmak veya uygun bir tümör odağına bölgesel tedavi uygulamak amaçlanabilir.

Tedaviyi ve günlük yaşamı desteklemek

İlaç tedavisi için port yerleştirilmesi, tıkanan idrar yolunun boşaltılması veya biriken sıvının alınması destekleyici işlemlere örnektir. Bu işlemler her zaman altta yatan hastalığı ortadan kaldırmaz; belirli bir soruna yönelik katkı sağlar.

Tüm tedavi ve işlem alanlarını inceleyin

03Ameliyatla ilişkisi nedir?

Girişimsel işlemler çoğu zaman büyük bir cerrahi kesi gerektirmeyen yollarla yapılır. Ancak bu, her hastanın ameliyat yerine girişimsel bir yöntemle tedavi edilebileceği anlamına gelmez.

Takip, ilaç tedavisi, cerrahi ve girişimsel işlemlerin farklı kullanım alanları vardır. Bazı hastalarda birden fazla yöntem aynı tedavi planı içinde yer alır. Karar beklenen yarar, risk ve hastanın öncelikleri birlikte ele alınarak verilir.

04İlk görüşmeden takibe

1. Önce sizi tanıyalım. Şikâyetleriniz, sağlık geçmişiniz ve kullandığınız ilaçlar konuşulur.
2. Tetkiklerinizi inceleyelim. Görüntüler ve raporlar birlikte değerlendirilir. Gerekirse ek inceleme istenir.
3. Seçenekleri konuşalım. İşlem gerekip gerekmediği, alternatifler ve olası riskler açıklanır.
4. Hazırlığı planlayalım. Uygun bulunursa anestezi, ilaç düzeni, açlık ve hastanede kalış bilgileri paylaşılır.
5. Takibi sürdürelim. Kontrol muayenesi, testler ve görüntülemeler işleme göre planlanır.

05Görüşmede sorabilecekleriniz

• Bu işlem benim durumumda neyi amaçlıyor?
• İşlem yapılmazsa veya başka bir yöntem seçilirse ne beklenir?
• Bana özel riskler ve hazırlık adımları neler?
• Sonuç ne zaman ve hangi testlerle değerlendirilecek?

06Girişimsel radyolog kimdir?

Girişimsel radyolog, radyoloji uzmanlığının ardından görüntüleme eşliğinde yapılan işlemler üzerine ek eğitim almış hekimdir. Görüntüyü yorumlamak ile işlemi uygulamak aynı uzmanlıkta birleşir.

İşlemden önceki planlama, işlemin kendisi kadar önemlidir. Hedefe hangi yoldan ulaşılacağı, hangi araçların kullanılacağı ve hangi yapıların korunması gerektiği tomografi, MR veya anjiyografi görüntülerine göre belirlenir. Plan, işlem sırasında canlı görüntüye göre güncellenebilir.

Tedavi kararı çoğu hastalıkta tek başına verilmez. Nöroloji, onkoloji, cerrahi ve diğer ilgili uzmanlıklarla birlikte değerlendirme yapılır. İşlemden sonraki kontrol görüntülemeleri de sürecin bir parçasıdır.

07Hangi hastalıklarda gündeme gelebilir?

Girişimsel radyoloji tek bir hastalığa değil, pek çok organ ve sisteme yönelik yöntemleri kapsar. Başlıca alanlar şöyle özetlenebilir:

• Beyin ve boyun damarları: Beyin damarında balonlaşma (anevrizma), pıhtıya bağlı inme, şah damarı darlığı ve damar yumağı (AVM). Beyin ve boyun damar hastalıklarını inceleyin
• Tümörler: Bazı karaciğer, akciğer, böbrek ve kemik tümörlerinde bölgesel tedaviler; port ve drenaj gibi destekleyici işlemler. Tümörlere yönelik girişimsel tedavileri inceleyin
• Varis ve damar tıkanıklıkları: Bacak damar tıkanıklığı, aort genişlemesi, varis, diyaliz fistülü sorunları ve kanamanın damar içinden durdurulması. Varis ve damar tıkanıklıklarını inceleyin
• Biyopsi, kist ve nodül işlemleri: Tanı için örnek alınması, kist ve nodül tedavileri, idrar yolu, omurga ve ağrı işlemleri. Bu alandaki işlemleri inceleyin
• Organlara yönelik embolizasyon: Rahim miyomu ve iyi huylu prostat büyümesi gibi durumlarda organı besleyen damarlara yönelik işlemler.

Bu alanların hiçbirinde girişimsel yöntem tek seçenek değildir. Bazı hastalarda tek başına, bazılarında ilaç tedavisi veya ameliyatla birlikte ya da onlara hazırlık olarak kullanılır.

08İşlem sırasında neler hissedilebilir?

Birçok işlemde hasta uyanıktır ve ekiple konuşabilir. Görüntünün net olması için kısa süre nefesinizi tutmanız istenebilir. Kaygı fazlaysa sakinleştirici ilaç (sedasyon) verilebilir; hareketsiz kalmanın önemli olduğu bazı işlemlerde genel anestezi tercih edilir.

Giriş yeri uyuşturulduğu için çoğunlukla basınç veya itilme hissi tarif edilir. Kontrast madde verilirken kısa süreli bir sıcaklık hissi olabilir. Rahatsızlık hissederseniz ekibe söylemeniz, ilaçların buna göre ayarlanmasına yardımcı olur.

09Radyasyon ve kontrast madde hakkında

Anjiyografi ve tomografi eşliğindeki işlemlerde röntgen ışını kullanılır. Doz, işlemin gerektirdiği en düşük düzeyde tutulmaya çalışılır. Ultrason eşliğindeki işlemlerde radyasyon kullanılmaz.

Hamilelik olasılığı varsa işlemden önce mutlaka belirtin. Kontrast maddeye daha önce tepki gelişmişse ya da böbrek hastalığınız varsa bu bilgi hazırlık planını değiştirebilir; bazı durumlarda önlem alınır veya farklı bir görüntüleme yöntemi seçilir.

10Sık geçen terimler

• Floroskopi: İşlem sırasında ekrana canlı görüntü veren röntgen tekniği.
• Embolizasyon: Bir damarın, kanamayı durdurmak ya da bir dokunun beslenmesini azaltmak için içeriden kapatılması.
• Ablasyon: Belirlenmiş bir dokuya ısı veya soğuk uygulanarak yapılan bölgesel tedavi.
• Stent: Daralmış bir damarı ya da kanalı açık tutmaya yardımcı olan ince, tüp şeklinde destek.
• Perkütan: Hedefe ciltten, iğneyle girilerek ulaşılan yaklaşım.
• Minimal invaziv: Hedefe büyük bir kesi yerine küçük bir girişle ulaşılan yaklaşım. Bu ifade ulaşım yolunu tanımlar; işlemin risklerini ortadan kaldırmaz.

11Bir sonraki adım, birlikte değerlendirmek

İletişime geçerek başvuru süreci ve görüşmeye getireceğiniz belgeler hakkında bilgi alabilirsiniz. Acil belirtilerde randevu beklemeyin; 112’yi arayın.