01Bu alan hangi işlemleri kapsar?
Girişimsel nöroradyoloji, beyin ve boyun damarlarına yönelik görüntüleme ve tedavi işlemleriyle ilgilenir. Damar içinden yapılan işlemlerde ince bir tüp, yani kateter, hedef bölgeye ilerletilir. Hekim bu ilerlemeyi anjiyografi ekranından izler.
Her damar sorunu aynı yöntemle tedavi edilmez. Bir darlıkta kan akımını korumak, bir anevrizmada ise balonlaşan bölgeye kan girişini azaltmak amaçlanabilir. Bazı hastalarda işlem yerine düzenli takip önerilir.
02Hangi konuda bilgi arıyorsunuz?
Beyin damarında balonlaşma
Anevrizma adı verilen bu durum bazen başka bir nedenle çekilen görüntülemede fark edilir. Her anevrizma hemen işlem gerektirmez. Boyutu, şekli, bulunduğu yer ve kanama durumu kararın temel parçalarıdır.
Beyin anevrizması tedavisini inceleyin
Pıhtıya bağlı inme
Bazı inmelerde beyne giden kan akımı büyük bir damardaki pıhtı nedeniyle kesilir. Uygun hastalarda pıhtının damar içinden çıkarılması değerlendirilebilir. Trombektomi adı verilen bu işlem acil hastane değerlendirmesi gerektirir.
İnme tedavisi ve trombektomi hakkında bilgi alın
Şah damarında daralma
Boyundaki şah damarları beyne kan taşır. Bu damarlarda daralma saptandığında ilaç tedavisi, risk etkenlerinin kontrolü, ameliyat veya stent seçenekleri ele alınır. Her darlık stent gerektirmez.
Şah damarı darlığı ve tıkanıklığını inceleyin
Damar yumağı
AVM, atardamarlarla toplardamarlar arasında normalde bulunmayan bağlantılardır. Takip, damar içinden kapatma, cerrahi veya odaklanmış ışın tedavisi farklı durumlarda değerlendirilebilir.
Damar yumağı tedavisini inceleyin
Damarların ayrıntılı incelenmesi
Anjiyografi, damar yapısını daha ayrıntılı görmeye yardımcı olur. Her hastada ilk inceleme değildir; ultrason, tomografi veya MR bulgularından sonra istenebilir.
Anjiyografi hakkında bilgi alın
03Karar nasıl verilir?
Görüntüler kadar belirtilerin ne zaman başladığı ve daha önce benzer bir durum yaşanıp yaşanmadığı da önemlidir. Nöroloji, beyin cerrahisi ve girişimsel nöroradyoloji değerlendirmeleri gerektiğinde birlikte ele alınır.
Damar içinden tedavi uygun bulunursa yöntemin amacı, anestezi, kanama ve inme gibi olası riskler açıklanır. İşlem sonrası ilaçlar ve kontrol görüntülemeleri tedavi planının bir parçasıdır.
04Planlı görüşmeye hazırlanırken
Görüntüleme raporlarıyla birlikte MR, tomografi ve varsa anjiyografi görüntülerini getirin. Kullanılan ilaçları, önceki inme veya beyin kanaması öyküsünü paylaşın. İlaçları kendi kararınızla bırakmayın.
05Damar içinden tedavide neler kullanılır?
İşlem genellikle kasık veya bilekteki bir atardamardan başlar. Buradan ilerletilen kateter, boyun damarlarından geçerek beyindeki hedefe ulaşır. Beyin damarları için çok ince kateterler, yani mikrokateterler kullanılır.
Hangi aracın seçileceği hastalığa göre değişir. Anevrizmada balonlaşan bölgeyi dolduran ince platin sarmallar (koil) veya kan akışını yönlendiren özel stentler kullanılabilir. Pıhtıya bağlı inmede pıhtıyı yakalayan ya da çeken araçlar, damar yumağında ise damarları içeriden kapatan maddeler gündeme gelir.
06Damarlar hangi yöntemlerle görüntülenir?
Karar için damarların haritasını çıkarmak gerekir. Bu genellikle kademeli ilerler: önce beyin tomografisi veya MR, ardından damarları gösteren tomografi anjiyografi (BT anjiyografi) ya da MR anjiyografi yapılabilir. Bu incelemeler kateter kullanılmadan yapılır.
Daha ayrıntılı bilgi gerektiğinde kateter anjiyografisi istenebilir. Bu incelemede ince bir tüple damar içine kontrast madde verilir ve damarlar canlı olarak görüntülenir. Acil durumlarda, özellikle inmede, bu adımlar çok daha kısa sürede ve hastanın durumu izlenerek tamamlanır.
07Ameliyatla karşılaştırıldığında ne değişir?
Beyin cerrahisinde hedefe kafatası açılarak ulaşılır. Damar içinden tedavide ise hedefe damar ağının içinden gidilir; beyin dokusuna doğrudan dokunulmaz. Anestezi, işleme göre lokal ya da genel olabilir.
Bu fark, damar içi tedavinin her hastada daha uygun olduğu anlamına gelmez. Anevrizmanın yeri ve şekli, damar yumağının yapısı ya da darlığın özellikleri bazen cerrahiyi öne çıkarır. Karar beyin cerrahisi ve nöroloji ile birlikte, hastaya özgü bulgulara göre verilir.
08Başka hangi durumlarda gündeme gelebilir?
Bu alandaki yöntemler, yukarıdaki başlıklar dışında bazı durumlarda da değerlendirilebilir. Baş ve yüz bölgesindeki bazı damardan zengin tümörlerde, ameliyat öncesinde kanamayı azaltmak için besleyen damarların kapatılması bunlardan biridir. Diğer yöntemlerle durdurulamayan bazı burun kanamalarında da ilgili damara içeriden ulaşılabilir.
Bu işlemler ilgili cerrahi ekiple birlikte planlanır. Kanamaya yönelik damar içi tedavinin genel mantığı kanama embolizasyonu sayfasında anlatılır.
09Tedaviden sonra takipte neye bakılır?
Anevrizma ve damar yumağı tedavilerinden sonra, kapatılan bölgenin kapalı kalıp kalmadığı kontrol görüntülemeleriyle izlenir. Stent yerleştirilen hastalarda pıhtı oluşumunu önlemeye yönelik ilaçlar kullanılır; bu ilaçlar hekime danışmadan bırakılmaz.
Kontrol aralıkları işleme ve bulgulara göre belirlenir. İnme sonrasında iyileşme süreci nörolojik duruma bağlıdır ve fizik tedavi gerekebilir. Yeni bir güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya ani şiddetli baş ağrısı olursa kontrol tarihini beklemeden 112’yi arayın.
10Sık geçen terimler
- Anevrizma: Damar duvarının zayıflayıp balon gibi genişlediği bölge.
- Koil: Anevrizmanın içini doldurmak için kullanılan ince platin sarmal.
- Akış yönlendirici stent: Anevrizmanın bulunduğu damar bölümüne yerleştirilen, kanı ana damarda tutmaya yardımcı olan sık örgülü stent.
- Mikrokateter: Beyin damarlarına ulaşmak için kullanılan çok ince kateter.
- Trombektomi: Damarı tıkayan pıhtının kateterle çıkarılması.
- Karotis arter: Boyunda yer alan ve beyne kan taşıyan ana atardamar; halk arasında şah damarı.
- Serebral anjiyografi: Beyin damarlarının kateter ve kontrast madde yardımıyla görüntülenmesi.
11Tetkiklerinizi birlikte inceleyelim
Acil bir belirti bulunmayan, planlı değerlendirme ve takip başvuruları için iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
