01Beyin anevrizması nedir?
Beyin anevrizması, beyin atardamarının duvarındaki zayıf bir noktanın balon gibi genişlemesidir. Genellikle damarların dallandığı köşelerde oluşur. Duvar burada incelmiştir ve kan basıncının sürekli etkisi altındadır.
Anevrizmaların büyük bölümü belirti vermez ve başka bir nedenle çekilen MR veya BT sırasında tesadüfen bulunur. Risk; yüksek tansiyon, sigara kullanımı, ailede anevrizma öyküsü, polikistik böbrek hastalığı ve bazı bağ dokusu hastalıkları olanlarda artar.
Anevrizma büyüdüğünde veya kanadığında ortaya çıkabilecek belirtiler:
- Aniden başlayan, daha önce benzeri yaşanmamış şiddette baş ağrısı
- Ense sertliği, bulantı ve kusma
- Işığa bakamama, bilinç bulanıklığı veya bilinç kaybı
- Göz kapağında düşme, çift görme, göz arkasında ağrı
- Yüzün bir yarısında uyuşma veya güçsüzlük
Ani ve şiddetli baş ağrısı, ense sertliği veya bilinç bulanıklığı varsa bu bir acil durumdur ve 112 aranmalıdır. Belirti vermeyen, görüntülemede tesadüfen saptanmış bir anevrizmada ise acele değil, planlı bir değerlendirme gerekir. Kanama belirtilerinin ayrıntısı için beyin kanaması belirtileri yazısına bakabilirsiniz.
02Endovasküler beyin anevrizması tedavisi nedir?
Endovasküler tedavi, anevrizmaya damarın içinden ulaşılarak yapılan kapatma işlemidir. Kafatası açılmaz, beyin dokusuna dokunulmaz. İşlem, anjiyografi tekniğinin tedavi amaçlı kullanılan biçimidir ve girişimsel nöroradyolojinin temel uygulamalarındandır.
Anevrizmanın boyutuna, boyun genişliğine ve damardaki konumuna göre farklı yöntemler kullanılır:
- Koil embolizasyonu: Anevrizmanın içi, yumuşak platin tellerle doldurulur. Kan akımı kesildiği için anevrizma içinde pıhtı oluşur ve balonlaşma dolaşımdan ayrılır.
- Balon veya stent destekli koilleme: Anevrizma boynu genişse, koillerin ana damara taşmaması için geçici balon ya da kalıcı stent desteği kullanılır.
- Akış yönlendirici stent: Sık örgülü bir stent ana damara yerleştirilir. Kan akımı anevrizmadan uzaklaşır ve balonlaşma zamanla kapanır.
- Anevrizma içi cihazlar: Anevrizma boşluğuna yerleştirilen örgü cihazlar, seçilmiş geniş boyunlu anevrizmalarda tercih edilebilir.
03Beyin anevrizması tedavisi nasıl yapılır?
İşlem anjiyografi ünitesinde, genel anestezi altında ve steril şartlarda uygulanır. Anestezi ekibi işlem boyunca hastayı izler. Hasta işlemi hatırlamaz.
Adım adım işlem akışı
- Genel anestezi verilir. Hasta uyutulur, solunum ve dolaşım anestezi ekibince izlenir. Hareketsizlik, milimetrik çalışma için gereklidir.
- Kasık atardamarına ince kılıf yerleştirilir. Cilde kesi atılmaz, iğne ile girilir.
- Kılavuz kateter boyun damarına ilerletilir. Kontrast madde verilerek anevrizmanın ölçüleri ve komşu damarlar haritalanır.
- Mikrokateter anevrizmanın içine yerleştirilir. Saç teli inceliğindeki kateter, damar ağı boyunca hedefe ulaştırılır.
- Kapatma malzemesi uygulanır. Anevrizmanın içine koil bırakılır veya ana damara akış yönlendirici stent açılır. Her adımın ardından kontrol görüntüsü alınır.
- Kapanma kontrol edilir. Anevrizmanın dolaşımdan ayrıldığı ve komşu damarların açık kaldığı görüntüyle doğrulanır.
- Kateterler çıkarılır ve giriş yeri kapatılır. Hasta uyandırılır, nörolojik muayenesi yapılır ve yoğun bakım ya da servis izlemine alınır.
04Kimlere uygulanır?
Tedavi kararı, anevrizmanın kanamış olup olmamasına ve kanama riskini artıran özelliklerine göre verilir.
- Kanamış (rüptüre) anevrizması olan hastalar, acil değerlendirme sonrası
- Kanamamış ancak boyutu, şekli veya konumu nedeniyle izlem yerine tedavi önerilen anevrizmalar
- Takipte büyüdüğü gösterilen anevrizmalar
- Ailede anevrizma kanaması öyküsü bulunan hastalarda saptanan anevrizmalar
- Bası belirtisi (göz kapağı düşmesi, çift görme) yapan anevrizmalar
- Açık cerrahi için ek riski yüksek olan, ileri yaş veya eşlik eden hastalığı bulunan hastalar
Uygunluk kararı muayene ve görüntüleme sonrası verilir. Küçük ve düşük riskli bazı anevrizmalarda tedavi yerine düzenli görüntüleme ile izlem tercih edilebilir.
05Kimlere uygulanmaz?
| Durum | Sınıf | Açıklama |
|---|---|---|
| Kontrast maddeye ağır alerji öyküsü | Kesin engel olabilir | Ön hazırlık protokolü ve alternatifler değerlendirilir |
| Kan sulandırıcı tedaviye engel durum | Göreceli | Stent gerektiren yöntemler için belirleyicidir |
| Kontrolsüz pıhtılaşma bozukluğu | Göreceli | Değerler düzeltildikten sonra planlanır |
| İleri böbrek yetmezliği | Göreceli | Kontrast miktarı ve koruyucu önlemler ayrıca planlanır |
| Anevrizmaya kateterle ulaşılamayan damar yapısı | Kesin engel olabilir | Cerrahi klipsleme değerlendirilir |
| Aktif ve tedavi edilmemiş enfeksiyon | Göreceli | Planlı işlemler ertelenir |
← Yana kaydırın
Kanamış anevrizmada göreceli engeller, işlemin sağlayacağı yarar göz önüne alınarak yeniden değerlendirilir.
06İşlem öncesi hazırlık
- Beyin damar haritası için BT anjiyografi, MR anjiyografi veya kateter anjiyografi tamamlanır
- Kullanılan tüm ilaçlar bildirilir, kan sulandırıcı kullanımı ayrıca belirtilir
- Stent planlanan hastalarda pıhtı önleyici ilaçlara hekimin belirlediği düzende başlanır
- Böbrek fonksiyonu, kan sayımı ve pıhtılaşma testleri yapılır
- Anestezi hazırlığı için genellikle 6 ile 8 saat açlık istenir
- Kontrast madde veya ilaç alerjisi öyküsü mutlaka söylenir
- Takı, protez ve metal aksesuar çıkarılır, refakatçi bilgisi verilir
07İşlem sonrası: iyileşme süreci
| Zaman | Beklenen durum | Dikkat edilecekler |
|---|---|---|
| İlk saatler | Uyanma sonrası nörolojik muayene, yakın izlem | Giriş bölgesi ve bilinç durumu düzenli kontrol edilir |
| İlk gün | Yatak istirahati, hafif baş ağrısı olabilir | Ağrı ve tansiyon takibi yapılır, bol sıvı alınır |
| 2 ile 3. gün | Çoğu hastada taburculuk planlanır | Kan sulandırıcı ilaçlar tarif edildiği gibi kullanılır |
| 1 ile 2. hafta | Günlük yaşama kademeli dönüş | Ağır kaldırma, ıkınma ve yoğun efor sınırlanır |
| 6. ay ve sonrası | Kontrol görüntülemesi | MR anjiyografi veya kateter anjiyografi ile kapanma değerlendirilir |
← Yana kaydırın
Kanamış anevrizma sonrası süreç farklı ilerler. Bu hastalarda yoğun bakım izlemi ve kanamanın etkilerine yönelik ek tedaviler gerekebilir, hastanede kalış süresi uzar.
08Riskler ve olası komplikasyonlar
Beyin damarlarına yönelik her girişimde olduğu gibi bu işlemin de riskleri vardır. Riskler işlem öncesinde ayrıntılı konuşulur ve hastaya özel olarak değerlendirilir.
Beklenen ve genellikle geçici bulgular:
- Kasıktaki giriş yerinde morluk ve hassasiyet
- İşlem sonrası birkaç gün süren hafif baş ağrısı
- Anestezi sonrası geçici bulantı ve halsizlik
Seyrek görülen durumlar:
- Giriş bölgesinde kanama veya yalancı anevrizma gelişimi
- Damar içinde pıhtı oluşumu ve buna bağlı geçici nörolojik bulgu
- Kontrast maddeye bağlı alerjik reaksiyon veya böbrek fonksiyonlarında geçici bozulma
- Anevrizmanın zamanla yeniden dolması ve ek işlem gereksinimi
Nadir görülen durumlar:
- İşlem sırasında anevrizmanın yırtılması ve kanama
- Kalıcı nörolojik kayıp
Taburculuk sonrası şu belirtilerde derhal hekime başvurulmalı veya 112 aranmalıdır: ani şiddetli baş ağrısı, konuşma bozukluğu, tek taraflı güçsüzlük, görme kaybı, bilinç bulanıklığı, nöbet, giriş bölgesinde büyüyen şişlik veya durmayan kanama.
09Endovasküler tedavi ile açık cerrahi (klipsleme) karşılaştırması
| Ölçüt | Endovasküler tedavi | Açık cerrahi klipsleme |
|---|---|---|
| Kesi | Kafatası açılmaz, kasıkta iğne girişi | Kafatası açılır, cilt kesisi yapılır |
| Anestezi | Genel anestezi | Genel anestezi |
| Hastanede kalış | Genellikle daha kısa | Genellikle daha uzun |
| İyileşme | Günler ile birkaç hafta | Haftalar |
| İz | Saçlı deride iz kalmaz | Ameliyat izi kalır |
| Tekrarlanabilirlik | Gerektiğinde ek işlem yapılabilir | Tekrar girişim daha zordur |
← Yana kaydırın
Her iki yöntemin de uygun olduğu hasta grupları farklıdır. Yöntem seçimi hastalığın evresi, anatomi ve hastanın genel durumuna göre yapılır. Karar, girişimsel nöroradyoloji ve beyin cerrahisi ekiplerinin birlikte değerlendirmesiyle alınır.
Bu işlemin size uygun olup olmadığı, mevcut görüntülemeleriniz ve muayene sonrasında belirlenir. Değerlendirme için randevu talebi oluşturabilir veya iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
