Hemoroid Tedavi Yöntemleri

01Hemoroid tedavisi neye göre seçilir?

Hemoroid tedavisinde tek bir doğru yöntem yoktur. Seçimi belirleyen dört başlık vardır.

Şikâyetin türü. Ana sorun kanama mı, sarkma mı, ağrı mı, kaşıntı mı? Kanamaya yönelik yöntemlerle sarkmaya yönelik yöntemler farklıdır.

Evre. İç hemoroidin derecesi tedavi basamağını doğrudan belirler.

Hastanın genel durumu. Kan sulandırıcı kullanımı, pıhtılaşma bozukluğu, bağışıklık baskılanması ve eşlik eden hastalıklar bazı yöntemleri öne çıkarır, bazılarını riskli hale getirir.

Hastanın tercihi. İyileşme süresi, ağrı beklentisi ve işe dönüş zamanı hasta için belirleyici olabilir. Bu tercih hekim değerlendirmesiyle birlikte konuşulur.

02Hemoroid evreleri nelerdir?

İç hemoroid dört evrede sınıflandırılır. Bu sınıflama, tedavi kararının iskeletidir.

Dış hemoroid ise makat kenarında gelişir ve içine pıhtı oturduğunda ani, şiddetli ağrı yapar. Bu tablo trombozlu dış hemoroid olarak adlandırılır ve tedavisi farklıdır.

Hemoroidin ne olduğu, neden geliştiği ve belirtileri hakkında temel bilgi için basur nedir yazısına bakabilirsiniz.

03Yaşam tarzı değişikliği yeterli olur mu?

Erken evrelerde çoğu hastada belirgin fayda sağlar ve her evrede tedavinin zeminidir. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, bu düzenlemeler yapılmadığında şikâyetin tekrarlama olasılığı artar.

Yaşam tarzı kontrol listesi

• Günlük lif alımını artırdım (sebze, meyve, kepekli tahıl, baklagil)
• Gün içinde yeterli su içiyorum
• Tuvalette 3-5 dakikadan fazla oturmuyorum
• Tuvalette telefon kullanmayı bıraktım
• Ikınmadan, zorlamadan tuvalete çıkıyorum
• Dışkılama isteği geldiğinde ertelemiyorum
• Uzun süre oturuyorsam saatte bir kalkıyorum
• Düzenli yürüyüş yapıyorum
• Aşırı acılı ve baharatlı yiyecekleri şikâyetli dönemde azalttım
• Gerekirse hekim önerisiyle lif takviyesi kullanıyorum

Sıcak oturma banyosu (ılık suda 10-15 dakika oturmak) özellikle ağrılı dönemde rahatlama sağlar. Bu bir tedavi değil, semptom yönetimidir.

04İlaç ve krem tedavileri ne işe yarar?

İlaç tedavisi hemoroidi ortadan kaldırmaz, şikâyeti hafifletir. Beklentiyi doğru kurmak önemlidir.

• Lif takviyeleri: Dışkıyı yumuşatır, zorlanmayı azaltır. Kanama sıklığını düşürmede en çok üzerinde durulan basamaktır.
• Ağızdan alınan venotonik ilaçlar: Damar duvarını hedefleyen ilaçlardır. Akut dönemde şikâyet süresini kısaltmak amacıyla kullanılır.
• Lokal kremler ve fitiller: Kaşıntı, yanma ve ağrıyı azaltır. Kortizon içerenler kısa süreli kullanılır; uzun kullanım cilt incelmesine yol açabilir.
• Ağrı kesiciler: Trombozlu dış hemoroidde akut ağrı yönetiminde kullanılır.

Tüm bu ilaçlar hekim önerisiyle kullanılır. Kanamanın nedeni doğrulanmadan uzun süreli krem kullanımı, altta yatan başka bir hastalığın gecikmesine neden olabilir.

05Ofis işlemleri: bant ligasyonu ve skleroterapi

Ofis işlemleri, ameliyathane gerektirmeyen, çoğunlukla poliklinik koşullarında uygulanan yöntemlerdir.

Lastik bant ligasyonu

Hemoroid paketinin tabanına küçük bir lastik bant takılır. Kan akımı kesilen doku birkaç gün içinde düşer, yerinde skar dokusu oluşur. Evre 2 ve seçili evre 3 iç hemoroidlerde sık kullanılır.

İşlem birkaç dakika sürer, genellikle anestezi gerektirmez. Sonrasında birkaç gün süren dolgunluk hissi ve hafif kanama olabilir. Birden fazla paket varsa işlem seanslara bölünebilir. Kan sulandırıcı kullanan hastalarda kanama riski nedeniyle planlama dikkat ister.

Skleroterapi

Hemoroid dokusuna damar büzücü bir madde enjekte edilir, damar yastığı küçülür. Özellikle evre 1 ve 2 kanamalı hemoroidlerde tercih edilir. Ağrısız uygulanabilmesi ve kan sulandırıcı kullanan hastalarda daha esnek olması öne çıkan yanlarıdır.

Diğer ofis yöntemleri

İnfrared koagülasyon, bipolar diyatermi ve lazer uygulamaları da kullanılır. Ortak mantık aynıdır: hemoroid dokusunu küçültmek ya da yerine sabitlemek. Seçim merkezin deneyimine ve hasta profiline göre değişir.

06Cerrahi yöntemler nelerdir?

Cerrahi, ileri evre hemoroidde ve diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda kanıtlanmış bir seçenektir. Genel cerrahi uzmanları tarafından uygulanır.

• Hemoroidektomi: Hemoroid paketlerinin çıkarılması. Uzun süredir uygulanan, sonuçları en iyi bilinen yöntemdir. İyileşme dönemi ağrılıdır ve işe dönüş diğer yöntemlere göre uzundur.
• Stapler hemoroidopeksi: Sarkan dokunun özel bir alet ile yukarı çekilip sabitlenmesi. Ağrı genellikle klasik hemoroidektomiden daha azdır.
• Doppler kılavuzluğunda arter ligasyonu: Hemoroidi besleyen atardamarların ultrason rehberliğinde bağlanması.
• Lazer hemoroidoplasti: Hemoroid dokusunun lazer enerjisiyle büzüştürülmesi.

Cerrahinin güçlü tarafı, ileri evrede ve büyük sarkmalarda anatomik sorunu doğrudan çözmesidir. Diğer yöntemlerin yapısal olarak ulaşamadığı tabloları kapsar. Bedeli, iyileşme döneminin daha zorlu geçmesidir.

07Hemoroid embolizasyonu nedir?

Hemoroid embolizasyonu, hemoroidi besleyen atardamarların damar içinden kapatılması işlemidir. Girişimsel radyoloji tarafından uygulanır. Literatürde emborrhoid tekniği olarak da geçer.

İşlem mantığı şudur: hemoroid yastıklarını besleyen rektal atardamar dalları, kasık ya da bilekten girilen ince bir kateterle bulunur ve mikro sarmal veya parçacıklarla tıkanır. Kan akımı azalınca hemoroid yastığındaki basınç düşer ve kanama şikâyeti geriler.

Öne çıkan yanları:

• Makat bölgesine hiçbir işlem yapılmaz, kesi ve dikiş yoktur
• Makat kanalındaki sinir uçlarına dokunulmadığı için işlem sonrası ağrı beklentisi düşüktür
• Lokal anestezi ile uygulanır, hasta uyanıktır
• Makat kası zedelenmediği için gaz ve gaita kaçırma riski açısından farklı bir profil sunar

Sınırları da açıkça belirtilmelidir. Embolizasyon damarı hedefler, sarkmış dokuyu ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ana şikâyeti kanama olan hastalarda daha uygun kabul edilir; ileri evre sarkmada tek başına yeterli olmayabilir. Yöntem görece yeni olduğu için uzun dönem karşılaştırmalı verisi cerrahiye göre daha sınırlıdır. [kaynak doğrulanacak]

Kimlerin uygun olduğu, işlem basamakları, hazırlık ve takip planı için hemoroid embolizasyonu sayfasındaki ayrıntılı anlatıma bakabilirsiniz.

08Yöntemlerin karşılaştırması

Aşağıdaki künye tablosu yöntemleri ölçülebilir başlıklarda yan yana koyar. Değerler genel çerçevedir; hasta seçimine bağlı olarak değişir.

Tablo bir sıralama değil, bir eşleştirme aracıdır. Sütunlar birbirinin yerine geçmez; her biri farklı bir hasta profiline karşılık gelir.

09Hangi hastaya hangi yöntem?

Aşağıdaki karar tablosu, kliniğe en sık gelen profilleri özetler. Nihai karar hekim değerlendirmesi sonrası verilir.

10Ne zaman doktora başvurmalı?

Hemoroid çoğunlukla iyi huylu bir sorundur ancak aşağıdaki bulgular gecikmeye uygun değildir.

• Makattan gelen kanamanın ilk kez ortaya çıkması, özellikle 45 yaş üstünde
• Kanamanın koyu renkli olması ya da dışkının siyah görünmesi
• Dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik, kalem inceliğinde dışkı
• Açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik
• Kansızlık saptanması
• Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü bulunması
• Makatta ani başlayan, şiddetli, oturmayı engelleyen ağrı
• Makat çevresinde şişlik, kızarıklık, akıntı ve ateş

Bol miktarda, durmayan kanama ile birlikte baş dönmesi, çarpıntı ve bayılma hissi varsa acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.