01Miyom nedir?
Miyom, rahmin kas tabakasındaki hücrelerden gelişen iyi huylu bir kitledir. Tıp dilinde leiomyom veya uterin fibroid adıyla geçer. Tek başına olabilir, çoğu kadında birden fazla odak halinde bulunur.
Miyomlar östrojen ve progesteron hormonlarına duyarlıdır. Bu yüzden üreme çağında büyüme eğilimi gösterir, menopozdan sonra çoğunlukla küçülür ve şikâyet vermeyi bırakır. Gebelikte hormon düzeyi yükseldiği için bazı miyomlar hızla büyüyebilir.
İyi huylu olması, hiçbir zaman sorun çıkarmayacağı anlamına gelmez. Sorun, kitlenin kendisinden değil bulunduğu yerden ve boyutundan doğar. Rahim boşluğuna doğru büyüyen küçük bir miyom, karın dışına doğru büyüyen büyük bir miyomdan çok daha fazla kanama yapabilir.
Miyom ile rahim kanseri farklı hastalıklardır. Miyomun kanserleşmesi çok nadirdir. Ancak menopoz sonrasında hızla büyüyen bir kitle, iyi huylu kabul edilmeden önce ayrıntılı olarak değerlendirilir.
02Miyom belirtileri nelerdir?
Miyomu olan kadınların önemli bir bölümünde hiçbir şikâyet yoktur. Belirti veren miyomlarda tablo üç ana başlıkta toplanır: kanama, ağrı ve baskı.
Kanama düzenindeki değişiklikler
Miyomun en sık ve en rahatsız edici belirtisi adet kanamasındaki artıştır. Şu değişiklikler dikkat çekicidir:
- Adet kanamasının süresinin uzaması, yedi günü aşması
- Ped veya tamponu birkaç saatte bir değiştirmek zorunda kalmak
- Gece ped değiştirmek için uyanmak
- İri pıhtılar gelmesi
- İki adet arasında lekelenme veya kanama
- Adet dönemlerinin sıklaşması
Uzun süren ağır kanamanın en önemli sonucu demir eksikliği kansızlığıdır. Halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı, çarpıntı, saç dökülmesi ve solukluk çoğu zaman miyomdan değil, miyomun yol açtığı kansızlıktan kaynaklanır. Bu belirtilerle iç hastalıkları polikliniğine başvuran kadınlarda kansızlığın kaynağı araştırılırken miyom bulunabilir.
Ağrı ve basınç hissi
Miyoma bağlı ağrı genellikle keskin değil, künt ve sürekli bir dolgunluk şeklindedir. Kasıkta, belin alt kısmında veya karnın alt bölümünde hissedilir. Adet döneminde kramplar şiddetlenebilir.
Aniden başlayan, şiddetli ve tek noktada yoğunlaşan ağrı farklı bir durumu düşündürür. Miyomun kanlanmasının bozulması (dejenerasyon) veya saplı bir miyomun kendi ekseni etrafında dönmesi bu tabloyu yapabilir. Bu durum acil değerlendirme gerektirir.
Komşu organlara baskı belirtileri
Rahim, önde mesane ile arkada kalın bağırsağın son bölümü arasında yer alır. Büyüyen miyom bu organlara baskı yapar:
- Sık idrara çıkma, mesaneyi tam boşaltamama hissi
- Gece idrara kalkma
- Kabızlık, gaz şikâyeti, tam boşalamama hissi
- Karın alt bölümünde şişkinlik, pantolonun dar gelmesi
- Cinsel ilişkide ağrı
- Bacaklara vuran bel ağrısı, nadiren bacakta şişme
03Yerleşim yeri belirtileri nasıl değiştirir?
Miyomun rahim duvarındaki konumu, hangi şikâyeti vereceğini büyük ölçüde belirler. Aynı boyuttaki iki miyom, yerleşimine göre tamamen farklı tablolar oluşturur.
| Yerleşim tipi | Konum | Öne çıkan belirti | Gebelik üzerine etkisi |
|---|---|---|---|
| Submüköz | Rahim iç zarının hemen altında, boşluğa doğru | Ağır ve uzun kanama, pıhtı, kansızlık | Etkisi en belirgin olan tip |
| İntramural | Rahim kas duvarının içinde | Kanama artışı, kramp, dolgunluk | Boyuta ve boşluğa yakınlığa göre değişir |
| Subseröz | Rahmin dış yüzeyinde | Baskı belirtileri, sık idrara çıkma, kabızlık | Genellikle daha az etkili |
| Pedinküllü (saplı) | İnce bir sapla rahme bağlı | Ani ağrı atakları, torsiyon riski | Konuma göre değişken |
| Servikal | Rahim ağzına yerleşmiş | İlişkide ağrı, akıntı, idrar şikâyeti | Doğum yolunu etkileyebilir |
← Yana kaydırın
Bu tablo, muayenede duyduğunuz terimleri anlamlandırmak içindir. Hangi tipin sizde olduğunu ultrason raporu ve jinekolojik muayene birlikte belirler.
04Miyom gebe kalmayı zorlaştırır mı?
Miyomların çoğu gebeliği engellemez. Etki, miyomun rahim boşluğunu bozup bozmadığına bağlıdır. Rahim iç boşluğuna baskı yapan submüköz yerleşimli miyomlar, embriyonun tutunacağı yüzeyi bozarak gebe kalmayı ve gebeliğin devamını zorlaştırabilir.
Rahim dışına doğru büyüyen miyomların üreme üzerindeki etkisi genellikle sınırlıdır. Kısırlık araştırmasında miyom görülen bir çiftte, başka bir neden olup olmadığı da ayrıca incelenir. Miyomu tek sorumlu ilan etmek çoğu zaman doğru olmaz.
Gebelik planı olan kadınlarda tedavi seçimi ayrı bir başlıktır. Rahmi koruyan ve gelecekteki gebelik planını gözeten yöntemler, kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla birlikte değerlendirilir.
05Miyom nasıl teşhis edilir?
Tanının ilk adımı jinekolojik muayenedir. Bu yazı muayenenin yerini tutmaz. Kanama düzeninizde değişiklik varsa öncelikle bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun.
| Yöntem | Ne için kullanılır | Notlar |
|---|---|---|
| Jinekolojik muayene | Rahim boyutu ve kıvamının değerlendirilmesi | İlk basamak, tanının başlangıcı |
| Transvajinal ultrason | Miyom sayısı, boyutu ve yerleşiminin görüntülenmesi | En sık kullanılan yöntem |
| Abdominal ultrason | Büyük miyomların ve karın içi yayılımın görüntülenmesi | Çok büyük rahimde tercih edilir |
| Salin infüzyon sonografi | Rahim boşluğuna bakan miyomların ayrımı | Submüköz tipin gösterilmesinde ayrıntılı bilgi verir |
| MR görüntüleme | Ayrıntılı haritalama, kanlanma ve tip ayrımı | Girişimsel tedavi planlanan hastalarda kullanılır |
| Kan sayımı ve ferritin | Kansızlık düzeyinin belirlenmesi | Tedavi aciliyetini etkiler |
← Yana kaydırın
Rahim iç zarından örnek alınması, özellikle 40 yaş üzerinde ve düzensiz kanaması olan kadınlarda kanamanın başka bir nedenini dışlamak için istenebilir. Bu karar hekiminize aittir.
06Ne zaman doktora başvurmalı?
Aşağıdaki durumlarda beklemeden bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun:
- Adet kanaması yedi günden uzun sürüyorsa
- Saatte bir ped değiştirmeniz gereken kanamalar oluyorsa
- İri pıhtılar geliyorsa ve bu tablo her ay tekrarlıyorsa
- Kanamayla birlikte baş dönmesi, çarpıntı, bayılma hissi varsa
- Menopozdan sonra kanama başladıysa
- Karnınızda hızla büyüyen bir sertlik fark ettiyseniz
- İdrarınızı yapamıyorsanız veya boşaltmakta zorlanıyorsanız
- Aniden başlayan, geçmeyen şiddetli kasık ağrınız varsa
- Gebeyseniz ve karın ağrınız artıyorsa
Bayılma hissi veren, giysilerinizi ıslatacak yoğunlukta ve durmayan bir kanama acil servis başvurusu gerektirir. Bu tabloyu ertesi güne bırakmayın.
07Miyom kaç cm olursa tedavi gerekir?
Bu, en çok sorulan sorudur ve tek bir santimetre rakamıyla yanıtlanmaz. Tedavi kararını boyut değil, aşağıdaki değişkenlerin bütünü belirler:
- Şikâyetin günlük yaşamı ne kadar bozduğu
- Kansızlığın derinliği ve ilaçla düzelip düzelmediği
- Miyomun yerleşimi, özellikle rahim boşluğuna bakıp bakmadığı
- Takipler arasındaki büyüme hızı
- Yaş ve menopoza kalan süre
- Gebelik planı
- Mesane veya bağırsak fonksiyonunun etkilenip etkilenmediği
Hiç şikâyet vermeyen bir miyom, büyük olsa bile tedavi edilmeden aralıklı ultrasonla takip edilebilir. Buna karşılık küçük ama rahim boşluğuna bakan bir miyom, kansızlık yaptığı için tedavi gerektirebilir. Karar, kitleye değil hastaya göre verilir.
08Miyom tedavi seçenekleri nelerdir?
Miyomda tek bir doğru yöntem yoktur. Seçenekler, hastanın şikâyeti, yaşı, gebelik isteği ve miyomun haritasına göre kadın hastalıkları uzmanı ve gerektiğinde girişimsel radyoloji ile birlikte değerlendirilir.
| Yöntem | Nasıl çalışır | Kimler için değerlendirilir | Rahim korunur mu |
|---|---|---|---|
| Takip | Aralıklı ultrasonla izlem | Şikâyeti olmayan veya menopoza yakın hastalar | Evet |
| İlaç tedavisi | Kanamanın azaltılması, kansızlığın düzeltilmesi | Şikâyeti hafif olan veya işleme hazırlanan hastalar | Evet |
| Histeroskopik miyomektomi | Rahim boşluğundan kapalı yöntemle çıkarma | Rahim boşluğuna bakan uygun miyomlarda | Evet |
| Miyomektomi (laparoskopik veya açık) | Miyomun cerrahi olarak çıkarılması | Gebelik planı olan uygun hastalarda | Evet |
| Histerektomi | Rahmin alınması | Gebelik planı olmayan, seçilmiş hastalarda | Hayır |
| Uterin arter embolizasyonu | Miyomu besleyen atardamarların kapatılması | Hasta seçimine bağlı olarak, uygun hastalarda | Evet |
← Yana kaydırın
Girişimsel radyolojinin bu tabloda yer aldığı yöntem, damar yolundan yapılan miyom embolizasyonu işlemidir. Kasıktan veya bilekten girilen ince bir kateterle miyomu besleyen atardamarlara ulaşılır ve bu damarlar kapatılır. Kan akımı azalan miyom zamanla küçülür. İşlem, cerrahinin karşıtı değil, uygun hastalarda değerlendirilen bir seçenektir ve karar kadın hastalıkları uzmanıyla birlikte verilir.
İşlem künyesi
| Alan | Miyom embolizasyonu | Miyomektomi (açık cerrahi) |
|---|---|---|
| Anestezi | Lokal anestezi ve sedasyon | Genel anestezi |
| İşlem süresi | Yaklaşık 45 ile 90 dakika | Ameliyatın kapsamına göre değişir |
| Kesi | Damar giriş noktasında iğne deliği | Karın duvarında cerrahi kesi |
| Hastanede kalış | Genellikle bir gece | Genellikle birkaç gün |
| Günlük yaşama dönüş | Çoğu hastada birkaç gün içinde | Daha uzun, iyileşmeye bağlı |
| İşe dönüş | Genellikle 1 ile 2 hafta | Cerrahinin türüne göre daha uzun |
| Takip | 3. ve 6. ayda görüntüleme ile kontrol | Cerrahın belirlediği program |
← Yana kaydırın
Tablodaki süreler genel uygulama aralıklarıdır. Hastanın durumuna, miyomun haritasına ve merkeze göre değişir. İşlemin ayrıntıları, uygunluk kriterleri ve olası riskler için ilgili işlem sayfasını okuyun.
09Jinekolojik muayeneye hazırlık listesi
Muayeneye hazırlıklı gitmek, doğru kararın en hızlı yoludur. Aşağıdaki listeyi randevunuzdan önce doldurun.
Getirmeniz gerekenler
- Son iki üç aylık adet takviminiz: başlangıç ve bitiş günleri
- Günde kaç ped veya tampon kullandığınız
- Varsa eski ultrason ve MR raporlarınız, mümkünse görüntü CD'niz
- Son kan sayımı ve ferritin sonucunuz
- Kullandığınız tüm ilaçların listesi, kan sulandırıcı ve demir takviyeleri dahil
- Bilinen hastalıklarınız ve geçirdiğiniz ameliyatlar
Sormayı unutmayın
- Miyomun tipi ve rahim boşluğuna bakıp bakmadığı
- Kansızlığımın kaynağı gerçekten bu miyom mu
- Takip seçeneğim var mı, varsa ne sıklıkla kontrol gerekir
- Gebelik planım tedavi seçimini nasıl değiştirir
- Rahmi koruyan hangi seçenekler bana uygun
- Girişimsel yöntemler benim miyom haritamda uygulanabilir mi
- Tedaviden sonra kanamamın ne kadar değişmesini bekleyebilirim
Miyom belirtileri çoğunlukla kanama düzenindeki değişiklikle başlar, buna ağrı ve komşu organlara baskıya bağlı şikâyetler eklenir. Belirtilerin şiddetini miyomun boyutundan çok yerleşimi belirler. Tedavi kararı tek bir santimetre eşiğine değil, şikâyetin günlük yaşamı ne kadar bozduğuna, kansızlığa, gebelik planına ve büyüme hızına bakılarak verilir.
Atılacak ilk adım nettir: kanama düzeninizde değişiklik varsa bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun ve ultrason raporunuzu edinin. Rahmi koruyan girişimsel seçeneklerin size uygun olup olmadığını, bu rapor elinizdeyken konuşmak en doğrusudur.
Değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.
