01Anjiyo öncesi ne yapılır?
Anjiyo öncesi hazırlık, işlem gününden değil, randevunun verildiği günden başlar. Hazırlığın kalitesi işlemin akışını doğrudan etkiler.
Üç başlık kritik önem taşır.
Tahliller. Kan sayımı, böbrek fonksiyon testleri (kreatinin ve eGFR) ve pıhtılaşma testleri istenir. Böbrek değerleri, verilecek kontrast madde miktarını ve öncesinde sıvı verilip verilmeyeceğini belirler.
İlaç planı. Kullandığınız her ilacın, takviyenin ve bitkisel ürünün listesi çıkarılır. Bir kısmı kesilir, bir kısmı devam eder, bir kısmının dozu ayarlanır. Bu karar hekime aittir.
Alerji ve öykü bilgisi. Daha önce kontrast maddeye reaksiyon, iyot alerjisi, ilaç alerjisi, astım öyküsü ve gebelik ihtimali mutlaka bildirilir.
İşlemin kendisinin nasıl yapıldığını ve ne kadar sürdüğünü merak ediyorsanız anjiyo nedir yazısı süreci baştan sona anlatıyor.
02Zaman çizelgesi: hazırlıktan taburculuğa
Aşağıdaki çizelge tipik bir tanısal anjiyo sürecini gösterir. Tedavi eklendiğinde süreler uzayabilir; kendi programınızı işlemi yapacak ekipten teyit edin.
| Zaman | Ne olur | Hastanın yapması gereken |
|---|---|---|
| 7-10 gün önce | Randevu planlanır, tahliller istenir | Tahlilleri yaptırın, ilaç listenizi hazırlayın |
| 5-7 gün önce | İlaç düzeni planlanır | Kan sulandırıcı ve şeker ilacı için talimat alın |
| 2-3 gün önce | Onam görüşmesi yapılabilir | Sorularınızı yazılı olarak götürün |
| 1 gün önce | Aç kalma saati bildirilir | Giriş bölgesindeki tüyleri temizleyin, iyi uyuyun |
| İşlem sabahı | Hastaneye kabul | Aç gelin, izin verilen ilaçları az suyla alın |
| İşlemden 1-2 saat önce | Damar yolu açılır, hazırlık yapılır | Takı, protez ve metal aksesuarları çıkarın |
| İşlem sırası, 20-45 dk | Kateter yerleştirilir, görüntü alınır | Sakin kalın, nefes talimatlarına uyun |
| İşlem bitişi | Kılıf çekilir, giriş yerine baskı uygulanır | Bacağınızı ya da kolunuzu hareket ettirmeyin |
| İlk 4-6 saat | Yatak istirahati, takip | Düz yatın, bol sıvı alın, tuvalet için yardım isteyin |
| 6-8 saat sonra | Ayağa kaldırma denenir | Yavaş kalkın, baş dönmesi olursa oturun |
| Taburculuk | Talimatlar verilir | Yazılı taburculuk notunu isteyin |
| İlk 24 saat evde | Dinlenme dönemi | Duş almayın, ağır kaldırmayın |
| 2-7 gün | Normale dönüş | Yürüyüşe başlayın, spor ve ağır işten kaçının |
| 1-4 hafta | Kontrol randevusu | Sonuçları ve sonraki adımı konuşun |
← Yana kaydırın
03İlaçlarım ne olacak?
Bu, hazırlığın en çok yanlış yapılan başlığıdır. Aşağıdaki tablo ilaç gruplarının genel durumunu özetler. Kararı yalnız sizi değerlendiren hekim verir.
| İlaç grubu | Genel yaklaşım | Neden |
|---|---|---|
| Kan sulandırıcılar (varfarin, yeni nesil antikoagülanlar) | Zamanlama kişiye göre planlanır, hekim belirler | Kanama riski ile pıhtı riski arasında denge kurulur |
| Aspirin ve benzeri kan pulcuğu ilaçları | Çoğunlukla devam edilir | Ani kesilmesi ayrı bir risk oluşturabilir |
| Şeker ilaçları, özellikle metformin | İşlem günü düzeni ayrıca planlanır | Kontrast madde ile birlikte böbrek üzerinden etkileşim gözetilir |
| Tansiyon ilaçları | Genellikle az suyla alınır | Tansiyon kontrolü işlem sırasında önemlidir |
| Diüretik (idrar söktürücü) | Hekim kararına göre ayarlanır | Sıvı dengesi ve böbrek fonksiyonu için |
| Astım ilaçları | Genellikle devam edilir | Kontrast reaksiyonu riskine karşı kontrol önemlidir |
| Bitkisel takviyeler, balık yağı, E vitamini | Genellikle birkaç gün önce kesilir | Kanama eğilimini artırabilir |
| Ağrı kesiciler (nonsteroid grubu) | Hekime bildirilir | Böbrek ve kanama etkisi gözetilir |
← Yana kaydırın
Kan sulandırıcı ilacınızı hekiminize danışmadan kesmeyin. Kalp kapak protezi, ritim bozukluğu ya da geçirilmiş pıhtı öyküsü olan hastalarda ilacın kesilmesi ciddi risk taşır. Bazı hastalarda ilaç kesilmeden işlem yapılır, bazılarında köprüleme tedavisi uygulanır. Bu karar kişiye özeldir.
04Anjiyo öncesi kaç saat aç kalınır?
Aç kalma süresi merkeze ve işleme göre değişir, çoğunlukla 4 ile 8 saat arasındadır. Katı gıda için süre daha uzun, berrak sıvı için daha kısa tutulabilir.
Pratik çerçeve:
- Katı yiyecekler genellikle işlemden 6-8 saat önce kesilir
- Berrak sıvılara (su, şekersiz açık çay) çoğunlukla 2-4 saate kadar izin verilir
- İzin verilen ilaçlar bir yudum suyla alınabilir
- Sigara işlem sabahı içilmez
- Şeker hastalarında açlık planı ayrıca yapılır, hipoglisemi riski gözetilir
Kesin süreyi randevunuzu veren birimden yazılı olarak alın. Aç kalma süresine uyulmaması işlemin ertelenmesine neden olabilir.
05Hastaneye ne götürmeliyim?
Hastaneye götürülecekler kontrol listesi
- Kimlik ve sağlık güvence belgeleri
- İşlem isteğini yapan hekimin notu ve sevk evrakı
- Kullandığım tüm ilaçların kutuları ya da yazılı listesi
- Kan tahlili ve böbrek fonksiyon testi sonuçları
- Önceki görüntüleme CD'leri ve raporları
- Varsa daha önceki anjiyo ya da ameliyat epikrizleri
- Alerji kartı ya da yazılı alerji notu
- Rahat, önden açılan giysi ve bol paçalı pantolon
- Terlik
- Gözlük, işitme cihazı gibi kişisel gereçler
- Şarj aleti ve telefon
- Refakatçi ve dönüş için araç planı
Yanınıza değerli eşya ve takı almayın. Metal aksesuarlar işlem öncesi zaten çıkarılır.
Bol paçalı pantolon küçük bir ayrıntı gibi görünür ama işlem sonrası kasıktaki basınç bandını sıkıştırmadan giyinebilmenizi sağlar. Dar kot pantolonla gelen hastalar bu noktada zorlanır.
06İşlem günü nasıl geçer?
Kabul işlemlerinden sonra hazırlık odasına alınırsınız. Damar yolu açılır, tansiyon ve nabız ölçülür. Giriş yapılacak bölge temizlenir.
Anjiyo odasına alındığınızda masaya yatırılırsınız. Vücudunuz steril örtüyle kapatılır, yalnız giriş bölgesi açık kalır. Kalp ritmi ve oksijen takibi için birkaç kablo bağlanır.
Giriş noktasına lokal anestezi yapılır. Bu, birkaç saniye süren bir yanma hissidir. Ardından damara ince bir kılıf yerleştirilir ve işlem bu kılıfın içinden yürütülür. Damar içinde ilerleyen kateter hissedilmez.
Kontrast madde verildiğinde vücuda yayılan bir sıcaklık ve ağızda metalik tat olabilir. Bu beklenen bir histir. İşlem sırasında zaman zaman nefes tutmanız istenir.
İşlem bittiğinde kılıf çekilir ve giriş yerine baskı uygulanır. Kasıktan girildiyse basınç bandı takılır ya da özel bir kapatma cihazı kullanılır. Dikiş atılmaz.
07Anjiyo sonrası ilk 24 saat
İlk saatler, işlemin en çok dikkat gerektiren dönemidir.
İlk 4-6 saat. Kasıktan girildiyse ilgili bacak düz tutulur, bükülmez. Yatak başı çoğunlukla yükseltilmez. Tuvalet ihtiyacı için hemşireden yardım istenir, kalkmaya çalışılmaz. Bilekten yapılan işlemlerde bu süre çok daha kısadır ve hasta erken ayağa kalkar.
Sıvı alımı. Kontrast maddenin böbreklerden atılması için bol su içmeniz istenir. Böbrek yetmezliği ya da kalp yetmezliği varsa sıvı miktarı hekim tarafından ayrıca belirlenir; kendi kararınızla artırmayın.
Beslenme. Bulantı yoksa işlemden kısa süre sonra yemeye başlanabilir. Hafif ve kolay sindirilen gıdalarla başlamak rahatlatır.
Ayağa kalkma. İlk kalkış yardımla ve yavaş yapılır. Baş dönmesi olursa hemen oturun ve ekibe haber verin.
İlk gece. Giriş yeri saatte bir gözle kontrol edilir. Şişlik, sertlik ya da ıslaklık fark ederseniz bildirin.
08Giriş yeri bakımı nasıl yapılır?
Giriş yeri bakım kontrol listesi
- Bandı hekimin belirttiği saatten önce açmıyorum
- İlk 24 saat duş almıyorum, bölgeyi kuru tutuyorum
- Bant açıldıktan sonra bölgeyi ovalamadan, ılık su ve sabunla yıkıyorum
- Bölgeye krem, pudra ya da bitkisel karışım sürmüyorum
- İlk hafta küvete, denize ve havuza girmiyorum
- Öksürürken ve hapşırırken giriş bölgesine elimle bastırıyorum
- Kabızlıktan kaçınıyorum, ıkınmıyorum
- İlk 5-7 gün ağır kaldırmıyorum
- Giriş bölgesini günde bir kez gözle kontrol ediyorum
- Morarmanın büyüyüp büyümediğini takip ediyorum
Giriş yerinde birkaç santim çapında morarma ve hafif hassasiyet beklenen bir durumdur. Morarma birkaç hafta içinde renk değiştirerek geçer.
09Eve döndükten sonra ne yapılır?
İlk gün dinlenme günüdür. Ev içinde yürüyebilirsiniz ama merdiven, ağır iş ve uzun süre ayakta kalma ertelenir.
İkinci günden itibaren kısa yürüyüşlere başlanabilir. Ağır kaldırma, koşu, ağırlık antrenmanı ve karın bölgesini zorlayan hareketler için en az 5-7 gün beklenir.
Araç kullanımı işlem günü yapılmaz. Kasıktan yapılan işlemlerden sonra genellikle birkaç gün beklenir. Kesin süre taburculukta verilir.
Cinsel ilişki için genellikle birkaç gün beklenmesi önerilir; süreyi taburculuk sırasında sorun.
Uçak yolculuğu ve uzun süreli oturma gerektiren seyahatler için hekiminize danışın. Uzun yolculuklarda ara verip yürümek gerekir.
Kontrol randevunuzu kaçırmayın. Sonuçların değerlendirilmesi ve sonraki adımın belirlenmesi bu görüşmede yapılır.
Kullanılan malzemeler, damar bölgesine göre işlem farkları ve merkeze özgü hazırlık protokolü için anjiyografi işlemi sayfasını inceleyebilirsiniz.
10Ne zaman doktora başvurmalı?
112
- Ani ve şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı
- Ani konuşma bozukluğu, ağız kayması, tek taraflı güç kaybı
- Ani görme kaybı
- Bilinç bulanıklığı ya da bayılma
- Fışkırır tarzda kanama
Anjiyo öncesi ne yapılır sorusunun karşılığı üç başlıkta toplanır: tahlillerin tamamlanması, ilaç düzeninin hekimle planlanması ve aç kalma süresine uyulması. Kan sulandırıcı ilaçlar konusunda kendi başınıza karar vermek, işlemin en riskli hatasıdır.
İşlem günü hazırlık, görüntüleme ve kapanış olarak ilerler. Tanısal anjiyo çoğunlukla yarım saat civarında tamamlanır ve lokal anestezi ile yapılır.
Sonrasında kritik dönem ilk 24 saattir. Kasıktan girildiyse birkaç saat düz yatmak, bol su içmek ve giriş yerini kuru tutmak temel kurallardır. Morarma normaldir; büyüyen şişlik, artan ağrı ve bacakta soğukluk normal değildir.
İşlem tarihiniz belirlendiyse bu yazıdaki listeleri yazdırıp yanınızda bulundurun. Süreçle ilgili sorularınız için randevu ve iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
