01Miyom embolizasyonu nedir?
Miyomlar rahimde gelişen iyi huylu oluşumlardır. Embolizasyonda, miyomları besleyen damarlara ince bir kateterle ulaşılır ve küçük damar kapatıcı parçacıklar verilir. Kanlanmanın azaltılmasıyla miyomun zaman içinde küçülmesi ve şikâyetlerin hafiflemesi amaçlanır.
Miyomlar işlem sırasında tek tek çıkarılmaz. Rahmin korunması hedeflenir; ancak bu, gebelik ve doğurganlık sonuçlarının garanti edildiği anlamına gelmez.
02Kimler için değerlendirilebilir?
Miyoma bağlı kanama veya bası şikâyetleri olan bazı hastalarda, ilaç ve cerrahi seçeneklerle birlikte ele alınabilir. Miyomların sayısı, yeri ve görüntüleme özellikleri önemlidir.
Kadın hastalıkları değerlendirmesi yapılır. Gebelik, aktif enfeksiyon veya kanser şüphesi varsa yaklaşım değişir. Gebelik planınız varsa bunu ilk görüşmede paylaşın; embolizasyon ve miyom ameliyatı dahil seçeneklerin doğurganlık üzerindeki etkileri ayrıca konuşulmalıdır.
03İşlem nasıl yapılır?
Uygun bir atardamardan ince kateter ilerletilir ve rahmi besleyen damarlara ulaşılır. Anjiyografi görüntüleriyle hedefler değerlendirilir. Damar kapatıcı parçacıklar uygulanır ve kan akımındaki değişim kontrol edilir.
Anestezi ve ağrı kontrolü önceden planlanır. Özellikle işlem sonrası karın alt bölgesinde belirgin kramp görülebileceği için ağrı yönetimi tedavinin bir parçasıdır.
04Görüşmeye gelirken
Ultrason veya MR görüntülerinizi, kan sayımı sonuçlarını, önceki kadın hastalıkları değerlendirmelerini ve ilaç listenizi hazırlayın. Kanama düzeninizi, kansızlık tedavinizi ve gebelik beklentinizi paylaşın.
Açlık ve ilaç kullanımıyla ilgili hazırlık size özel bildirilir. Kan sulandırıcı ilaçları kendi kararınızla kesmeyin.
05İşlem sonrası ve riskler
Kramp, bulantı, halsizlik, hafif ateş veya akıntı görülebilir. Enfeksiyon, miyom dokusunun vajinal yoldan atılması, yumurtalık işlevlerinin etkilenmesi, hedef dışı damar kapanması ve ek cerrahi ihtiyacı olası riskler arasındadır.
Süren veya yükselen ateş, kötü kokulu akıntı, giderek artan ağrı ya da yoğun kanamada gecikmeden değerlendirme alın. Kanamayla birlikte bayılma veya ciddi halsizlikte 112’yi arayın.
Kanama düzeni ve bası şikâyetleri zaman içinde değerlendirilir. Görüntüleme kontrolleriyle miyomların yanıtı izlenir; küçülme ile şikâyetlerin değişimi birlikte yorumlanır.
06Miyom hangi şikâyetlere yol açabilir?
Miyom, rahim duvarının kas tabakasından gelişen iyi huylu bir oluşumdur; tıbbi adı leiomyomdur. Üreme çağında sık görülür, kadınlık hormonlarından etkilenir ve menopozdan sonra çoğunlukla küçülme eğilimi gösterir.
Miyomu olan her kadında şikâyet olmaz. Şikâyet ortaya çıktığında en sık bildirilenler şunlardır:
- Adet kanamasının yoğun, uzun süren veya pıhtılı olması
- Kanamaya bağlı halsizlik, çabuk yorulma ve kansızlık
- Karın alt bölgesinde dolgunluk, basınç veya şişkinlik hissi
- Mesaneye bası nedeniyle sık idrara çıkma
- Bağırsağa bası nedeniyle kabızlık
- Bel veya bacaklara yayılan ağrı
- İlişki sırasında ağrı
Pedi çok sık değiştirmeyi gerektiren kanama, baygınlık hissi, ateşle birlikte leğen bölgesi ağrısı veya hızla büyüyen karın şişliği gecikmeden değerlendirilmelidir. Kanamayla birlikte bayılma olursa 112’yi arayın.
Miyomun yeri neden önemlidir?
Miyomlar rahimdeki konumlarına göre adlandırılır. Rahmin iç zarına doğru büyüyenler (submüköz miyom) adet kanamasını en çok etkileyen gruptur. Kas tabakası içinde kalanlar rahmi büyütebilir ve baskı şikâyetine yol açabilir.
Dış yüzeye doğru büyüyenler ise mesane ve bağırsak üzerine bası yapabilir. Bazıları ince bir sapla rahme bağlıdır. Miyomun yeri ve bağlantı biçimi, hangi tedavinin uygun olacağını doğrudan etkiler.
07Embolizasyon miyomu nasıl etkiler?
Miyomlar, sağlıklı rahim dokusuna göre daha yoğun ve düzensiz bir damar ağıyla beslenir. Verilen parçacıklar ağırlıklı olarak bu damarlarda tutulur. Sağlıklı rahim dokusu ise diğer damarlardan beslenmeyi sürdürür.
Kanlanması azalan miyom zaman içinde küçülür ve yumuşar. Bu değişim bir anda olmaz. Adet kanamasındaki değişim ile bası şikâyetlerindeki değişim farklı hızlarda ortaya çıkabilir.
Yöntemin temelini oluşturan damar görüntüleme tekniği anjiyografi sayfasında anlatılır. Aynı damar yolu, doğum sonrası kanama gibi acil durumlarda uygulanan kanama embolizasyonu işleminde de kullanılır.
08Gebelik planınız varsa karar nasıl verilir?
Bu konu açık konuşulmalıdır. Miyom embolizasyonu sonrasında gebelik bildirilmiştir; ancak gebelik isteği ön plandaysa hangi yöntemin öncelikli olacağı ayrı bir değerlendirme konusudur. Karar kadın hastalıkları uzmanıyla birlikte verilir.
Bu değerlendirmede genellikle şu başlıklara bakılır:
- Miyomların sayısı, boyutu ve rahim boşluğuyla ilişkisi
- Yaş ve yumurtalık rezervi, yani yumurtalıklarda kalan yumurta potansiyeli
- Daha önce geçirilmiş rahim ameliyatları
- Kısırlık öyküsü ve uygulanan tedaviler
- Gebeliği etkileyebilecek başka bir neden olup olmadığı
Gebelik planlayan hastalarda miyomun ameliyatla çıkarılması (miyomektomi) sıklıkla ilk seçenek olarak değerlendirilir. Embolizasyon, cerrahinin uygun bulunmadığı ya da tercih edilmediği durumlarda, olası sonuçları ayrıntılı konuşularak gündeme gelebilir. Rahmin korunması gebelik garantisi değildir; hiçbir yöntem bu konuda vaat içermez.
09Kimlerde uygun olmayabilir?
Gebelikte embolizasyon yapılmaz. Aktif leğen bölgesi enfeksiyonu varsa önce enfeksiyon tedavi edilir. Kadın hastalıklarına ait bir kanser şüphesi ya da tanısı varsa öncelik onkolojik değerlendirmedir.
Düzeltilemeyen ciddi pıhtılaşma bozukluğu ve kontrast maddeye ağır alerji öyküsü planı değiştirir. İleri böbrek yetmezliğinde kontrast madde kullanımı ayrıca planlanır.
İnce saplı ve rahim dışına doğru büyümüş miyomlarda ya da rahim boşluğuna sarkmış büyük miyomlarda başka yöntemler öne çıkabilir. Menopoza yakın dönemde yumurtalık rezervi düşükse, yumurtalık işlevlerinin etkilenme olasılığı ayrıca konuşulur.
10İşlem günü adım adım neler olur?
- Damar yolu açılır; nabız, tansiyon ve oksijen takibi başlatılır. Giriş bölgesi temizlenir ve steril örtüyle kapatılır.
- Kasık ya da bilekteki atardamar bölgesi lokal anestezikle uyuşturulur. Bu sırada kısa süreli yanma hissedilebilir.
- Damara ince bir kılıf yerleştirilir ve kateter görüntüleme eşliğinde leğen bölgesindeki damarlara ilerletilir.
- Kontrast madde verilerek damar haritası çıkarılır ve rahmi besleyen atardamarlar (uterin arter) belirlenir. Kontrast verilirken kısa süreli sıcaklık hissi olabilir.
- Mikrokateter adı verilen çok ince bir kateterle uterin artere girilir. Yumurtalıklara giden damar bağlantıları dikkatle değerlendirilir.
- Parçacıklar kontrollü biçimde verilir. Bu aşamada ya da sonrasında karın alt bölgesinde kramp başlayabilir; ağrı kesici plana göre uygulanır.
- Rahim iki taraftan beslendiği için işlem çoğunlukla karşı taraf için de tekrarlanır.
- Kateter çıkarılır, giriş yerine bası uygulanır veya kapatma cihazı kullanılır. Ağrı kontrolü planlı biçimde sürdürülür.
İşlem sonrası dönemde görülen kramp, bulantı ve hafif ateş tablosu, post-embolizasyon sendromu olarak adlandırılır. Hastanede kalış, işe dönüş ve günlük yaşama dönüş zamanı kişiye ve kurum protokolüne göre belirlenir.
11İlk haftalarda neler beklenir?
İşlemden sonraki ilk saatlerde ve günlerde karın alt bölgesinde kramp en belirgin şikâyettir. Ağrı kesiciler planlı verilir ve ağrı genellikle günler içinde azalır. Halsizlik ve hafif akıntı bir süre devam edebilir.
Rahim boşluğuna yakın yerleşimli bazı miyomların bir bölümü zaman içinde vajinal yoldan atılabilir. Bu sırada kramp ve akıntı artabilir; durumu takip eden ekibe bildirmek gerekir.
Ağır kaldırma, tampon kullanımı, cinsel ilişki ve yoğun spora dönüş için hekimin önerisi beklenir. Adet kanamasındaki değişimi not etmek, kontrol görüşmesinde yanıtı değerlendirmeyi kolaylaştırır.
12Embolizasyon, miyom ameliyatı ve rahmin alınması nasıl karşılaştırılır?
Miyom tedavisinde tek bir doğru yöntem yoktur. Seçim; şikâyetin türüne, miyomların yerine, yaşa, gebelik planına ve kişinin tercihlerine göre yapılır.
Embolizasyonda rahim yerinde kalır ve miyomlar çıkarılmaz; kanlanmaları azaltılır. İşlem damar içinden yapılır ve genellikle genel anestezi gerektirmez. Zaman içinde yeni miyom gelişebilir.
Miyomektomide miyomlar ameliyatla çıkarılır ve rahim korunur; bu yöntemde de yeni miyom gelişebilir. Histerektomide ise rahim alınır ve miyom tekrarı söz konusu olmaz, ancak gebelik olasılığı da ortadan kalkar. Ameliyatların anestezi ve toparlanma süreci farklıdır.
Rahmin alınması da diğer yöntemler gibi, şikâyetlerin niteliğine, yaşa ve gebelik planına göre değerlendirilen seçeneklerden biri olarak ele alınır.
13Şikâyetlerinizi ve beklentilerinizi birlikte konuşalım
Değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz. Yöntemin genel yaklaşımı için damar hastalıkları ve embolizasyon işlemleri sayfasını inceleyin.
