Tiroid Nodülü Belirtileri

01Tiroid nodülü nedir?

Tiroid, boynun ön alt bölümünde, nefes borusunun iki yanına yerleşmiş kelebek biçiminde bir bezdir. Vücudun çalışma hızını düzenleyen hormonları üretir.

Nodül, bu bezin içinde çevre dokudan ayrılan sınırlı bir büyümedir. İçi sıvı dolu olabilir, katı olabilir ya da ikisinin karışımı olabilir. Elle muayenede fark edilebilecek büyüklükte olabildiği gibi, yalnız ultrasonda görülebilecek kadar küçük de olabilir.

Tiroid nodülü toplumda sık görülür ve ultrason kullanımının yaygınlaşmasıyla saptanma oranı artmıştır [kaynak doğrulanacak]. Nodüllerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Değerlendirmenin amacı, azınlıkta kalan riskli grubu ayırmaktır.

Görsel: Ultrasonda görüntülenen tiroid nodülü

02Tiroid nodülü belirtileri nelerdir?

Nodüllerin çoğu sessizdir. Belirti iki farklı yoldan ortaya çıkar: nodülün fiziksel olarak baskı yapması ya da fazla hormon üretmesi.

Baskıya bağlı belirtiler

Bu grup, nodülün boyutuyla ilgilidir. Nefes borusu, yemek borusu ve ses tellerine giden sinire komşu yerleşimlerde belirtiler daha erken çıkar.

• Boynun ön kısmında görülebilen ya da elle hissedilen şişlik
• Yutkunurken takılma hissi, boğazda sürekli bir şey varmış duygusu
• Katı gıdaları yutmada zorlanma
• Nefes darlığı, özellikle sırtüstü yatarken belirginleşen
• Ses kısıklığı ya da sesin kalınlaşması
• Boyunda gerginlik ve baskı hissi
• Gömlek yakasının sıkmaya başlaması

Hormon fazlalığına bağlı belirtiler

Bazı nodüller tiroid hormonunu kontrolsüz üretir. Bu durumda vücudun çalışma hızı artar.

Tablodaki belirtilerin hiçbiri tek başına nodülün iyi ya da kötü huylu olduğunu göstermez. Hormon belirtileri genellikle iyi huylu, aşırı çalışan nodüllerde görülür.

03Soğuk nodül ve sıcak nodül ne demek?

Bu ayrım, tiroid sintigrafisi denilen tetkikte ortaya çıkar. Hastaya verilen işaretli madde tiroid dokusu tarafından tutulur ve nodülün hormon üretip üretmediği görülür.

Sıcak nodül, çevre dokudan daha fazla madde tutar. Hormon üretmektedir ve kötü huylu olma olasılığı çok düşüktür. Bu nodüllerde biyopsi genellikle gerekmez; sorun hormon fazlalığının kontrol altına alınmasıdır.

Soğuk nodül, çevre dokudan daha az madde tutar. Hormon üretmemektedir. Nodüllerin büyük bölümü bu gruptadır ve çoğu yine iyi huyludur, ancak değerlendirme ultrason özelliklerine göre sürdürülür.

Sintigrafi her hastada istenmez. Genellikle kan tetkikinde TSH değeri düşük bulunduğunda, yani hormon fazlalığı düşünüldüğünde yapılır. TSH normal ya da yüksekse doğrudan ultrason değerlendirmesiyle devam edilir.

04Ultrasonda risk skorlaması nasıl yapılır?

Ultrason, tiroid nodülü değerlendirmesinin merkezindeki tetkiktir. Amerikan Radyoloji Koleji'nin (ACR) tanımladığı TI-RADS sistemi, nodülün beş özelliğini puanlayarak bir risk kategorisi üretir.

Puanlanan özellikler şunlardır: nodülün yapısı (kistik, süngerimsi, karışık ya da katı), ekojenite denilen parlaklık düzeyi, şekli (enine mi boyuna mı uzandığı), kenar yapısı ve içindeki ekojenik odaklar. Kenarın düzensiz olması, boyuna uzanma ve içindeki nokta biçimli parlak odaklar puanı yükseltir.

Tablonun okunma biçimi şudur: aynı boyuttaki iki nodülden biri biyopsi gerektirirken diğeri gerektirmeyebilir. Belirleyici olan boyut değil, boyut ile risk kategorisinin birleşimidir. Bir santimetrelik TR5 nodül biyopsi gerektirirken, iki santimetrelik TR2 nodül için biyopsi önerilmez.

Bu eşikler genel bir çerçevedir. Ailede tiroid kanseri öyküsü, boyuna radyasyon maruziyeti ve boyunda şüpheli lenf bezi varlığı eşikleri değiştirebilir.

05Tiroid nodülünde biyopsi ne zaman gerekir?

Biyopsi kararı, ultrason risk kategorisi ile nodül boyutunun birlikte değerlendirilmesiyle verilir. Kan tetkikleri ve gerekiyorsa sintigrafi bu karara katılır.

Tiroid nodülünde uygulanan yöntem ince iğne aspirasyon biyopsisidir. Ultrason eşliğinde, çok ince bir iğneyle nodülden hücre örneği alınır. Kesi yapılmaz, dikiş atılmaz. İşlem girişimsel radyolojide uygulanan biyopsi işlemleri kapsamındadır.

Tablodaki değerler tipik bir seyri anlatır. Nodülün yerleşimi ve hastanın pıhtılaşma durumu planı değiştirebilir. Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız işlemden önce hekiminize bildirin.

Biyopsi sonucu her zaman kesin bir yanıt vermez. Yetersiz ya da belirsiz sonuç alınan hastalarda işlem tekrarlanabilir ya da ek moleküler incelemeler değerlendirilebilir. Bu durum bir aksaklık değil, yöntemin bilinen bir özelliğidir.

06Nodül kaç cm olursa ameliyat gerekir?

Bu, hastaların en sık sorduğu sorudur ve tek bir santimetre rakamıyla yanıtlanamaz. Ameliyat kararı üç ayrı gerekçeden birine dayanır.

• Kötü huylu ya da şüpheli biyopsi sonucu: boyuttan bağımsız olarak cerrahi değerlendirme yapılır
• Baskı belirtileri: yutma güçlüğü, nefes darlığı, ses değişikliği varsa boyut ne olursa olsun tedavi gündeme gelir
• Kontrol altına alınamayan hormon fazlalığı: ilaç tedavisine yanıt vermeyen aşırı çalışan nodüllerde

İyi huylu biyopsi sonucu olan, belirti vermeyen bir nodül dört santimetre olsa bile yalnız izlenebilir. Buna karşılık bir santimetrelik şüpheli bir nodül cerrahi değerlendirmeye alınabilir.

Karar; biyopsi sonucu, ultrason kategorisi, hormon durumu, belirtiler ve hastanın genel sağlık durumu birlikte tartılarak hekim değerlendirmesi sonrası verilir.

07Ne zaman doktora başvurmalı?

Aşağıdaki bulgular geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

• Boyunda hızla büyüyen sert kitle
• Ses kısıklığının haftalar boyunca sürmesi
• Yutma güçlüğünün artması, katı gıdaların takılması
• Sırtüstü yatarken belirginleşen nefes darlığı
• Boyunda ele gelen, hareketsiz lenf bezleri
• Boyunda ani başlayan şiddetli ağrı ve şişlik
• Çarpıntı, aşırı terleme ve hızlı kilo kaybının bir arada olması
• Ailede tiroid kanseri öyküsü varken yeni nodül saptanması

08Ameliyatsız tedavi seçeneği var mı?

Nodüllerin çoğunda tedavi gerekmez. İyi huylu, belirtisiz nodüller belirli aralıklarla ultrasonla izlenir. İzlem, tedavinin kendisidir.

Belirti veren iyi huylu nodüllerde uygun hastalarda ameliyatsız seçenekler değerlendirilebilir. Ultrason eşliğinde ciltten ince bir iğneyle nodüle girilir ve ısı enerjisiyle nodül dokusu küçültülür. Bu yaklaşım girişimsel radyolojide uygulanan tiroid nodülü ablasyonu başlığı altında yer alır ve boyunda kesi izi bırakmaz.

Kistik yapıdaki nodüllerde ise sıvı boşaltılıp kist boşluğuna skleroze edici ajan verilebilir. Yöntem seçimi nodülün yapısına göre yapılır.

Tablodaki değerler tipik bir seyri anlatır. Nodülün boyutu, yapısı ve ses tellerine giden sinire komşuluğu planı değiştirir. Bu yöntem kötü huylu tanı almış nodüller için birinci basamak tedavi değildir; uygunluk kararı hasta seçimine bağlı olarak hekim değerlendirmesi sonrası verilir.

Aşırı çalışan nodüllerde radyoaktif iyot tedavisi de bir seçenektir. Hangi yöntemin uygun olduğu, nodülün hormon durumu ve hastanın tercihiyle birlikte belirlenir.

09Kontrol randevusuna sorular

Tiroid nodülü takibinde kontroller yıllara yayılır. Her randevuyu verimli kullanmak, gereksiz tetkik ve gereksiz endişeyi birlikte azaltır.

• Nodülümün TI-RADS kategorisi kaç? Raporda yazıyor mu?
• Kaç adet nodülüm var ve hangisi takip ediliyor?
• Şu anki ölçüsü kaç? Önceki ultrasonla karşılaştırma yapıldı mı?
• TSH ve diğer hormon değerlerim normal mi?
• Sintigrafi gerekiyor mu, gerekmiyorsa neden?
• Bu aşamada biyopsi gerekiyor mu?
• Biyopsi yapıldıysa sonucun kategorisi ne ve bu ne anlama geliyor?
• Bir sonraki kontrol ne zaman ve hangi tetkikle olacak?
• Belirtilerim için ameliyatsız seçenekler benim durumumda uygun mu?
• Hangi belirti çıkarsa randevu tarihini beklemeden başvurmalıyım?

Eski ultrason raporlarınızı saklayın ve mümkünse kontrolleri aynı merkezde yaptırın. Nodül ölçümleri kişiden kişiye birkaç milimetre değişebildiği için, karşılaştırmanın aynı koşullarda yapılması değerlidir.