Karaciğerde Kitle

01Karaciğerde kitle ne demek?

Radyolog raporunda kitle ya da lezyon kelimesini kullandığında, karaciğerin normal dokusundan farklı görünen sınırlı bir alanı tarif eder. Bu tanım, o alanın ne olduğuna dair bir yargı içermez.

Kitle sözcüğü hasta için genellikle kanserle eşanlamlı okunur. Radyolojide ise yalnız bir tarif aracıdır. Kist, hemanjiyom, yağlanma farkı, iltihabi bir odak ve tümör aynı cümlede "kitle" olarak geçebilir.

Bu kitlelerin çoğu, başka bir şikâyet nedeniyle çekilen ultrason ya da tomografide tesadüfen bulunur. Karaciğer, karın görüntülemelerinin neredeyse tamamında görüntü alanına girdiği için rastlantısal bulgu oranı yüksektir [kaynak doğrulanacak].

Görsel: Tomografide görüntülenen karaciğer kitlesi

02Karaciğerde kitle tehlikeli mi?

Cevap kitlenin türüne ve hastanın zeminine bağlıdır. İki soru yanıtı belirler: karaciğer dokusu sağlıklı mı, ve kitlenin kontrastlı görüntülemedeki davranışı nasıl?

Karaciğeri sağlıklı, hepatit taşımayan, sirozu olmayan bir kişide rastlantısal bulunan küçük bir kitlenin iyi huylu olma olasılığı yüksektir. Aynı bulgu siroz zemininde ya da bilinen bir kanser öyküsü olan hastada saptandığında değerlendirme baştan farklı yürütülür.

03Hangi kitle türleri görülür?

Karaciğer kitleleri iki ana başlıkta toplanır. İyi huylu grup, klinikte daha sık karşılaşılan gruptur.

Tabloyu okurken hastanın zeminini birlikte düşünmek gerekir. Aynı görüntü, sağlıklı karaciğerde farklı, sirozlu karaciğerde farklı bir olasılık sıralaması doğurur.

En sık iyi huylu kitle: hemanjiyom

Hemanjiyom, karaciğerde en sık rastlanan iyi huylu kitledir. Damar yumağından oluşur, kansere dönüşmez ve çoğu hastada hiçbir belirti vermez.

Kontrastlı tomografi ya da MR'da tipik bir dolma paterni gösterir. Bu patern görüldüğünde tanı görüntülemeyle konur, biyopsiye gerek kalmaz. Küçük hemanjiyomlarda takip bile gerekmeyebilir.

Ayrı bir kist tablosuyla karışabilir. Kist ile kitle ayrımının nasıl yapıldığını kist odaklı yazıda bulabilirsiniz.

04İyi huylu mu kötü huylu mu olduğu nasıl anlaşılır?

Ayrım tek bir bulguya değil, bir bütüne dayanır. Radyolog kitlenin sınırını, iç yapısını, kontrast maddeyi hangi fazda tuttuğunu ve nasıl bıraktığını değerlendirir.

Sağ sütundaki bulguların varlığı tanı koymaz, yalnız ileri tetkik eşiğini düşürür. Karar bu tabloya bakılarak değil, tetkiklerin tamamı elde toplandığında verilir.

05Hangi tetkikler hangi sırayla yapılır?

Süreç basamaklıdır. Her hastada tüm basamaklar uygulanmaz; bir basamakta tanı netleşirse durulur.

Kan tetkikleri tek başına tanı koymaz. Tümör belirteçleri normal olsa da kötü huylu bir süreç bulunabilir, yüksek olsa da nedeni iyi huylu bir durum olabilir. Bu değerler bulgular arasına yerleştirilerek okunur.

06Biyopsi her hastada gerekli mi?

Hayır. Karaciğer kitlelerinin önemli bir bölümünde tanı yalnız görüntülemeyle konur ve biyopsiye gerek kalmaz. Tipik hemanjiyom, basit kist ve tipik fokal nodüler hiperplazi bu gruptadır.

Biyopsi, görüntülemenin ayrım yapamadığı durumlarda gündeme gelir. Ayrıca kötü huylu bir sürecin alt tipinin belirlenmesi, tedavi planlamasında doku örneği gerektirdiğinde de yapılır.

İşlem, girişimsel radyolojide uygulanan biyopsi işlemleri kapsamında, ultrason ya da tomografi rehberliğinde gerçekleştirilir. İğne, hedeflenen kitleye görüntü üzerinden yönlendirilir; kesi yapılmaz.

Tablodaki değerler tipik bir seyri anlatır. Kitlenin yerleşimi, hastanın pıhtılaşma durumu ve eşlik eden hastalıklar planı değiştirebilir. Karar hekim değerlendirmesi sonrası verilir.

07Ne zaman doktora başvurmalı?

Karaciğerde kitle saptanmış olsun ya da olmasın, aşağıdaki bulgular değerlendirme gerektirir.

• Gözlerde ve ciltte sararma, idrarın koyulaşması, dışkının açık renk olması
• Açıklanamayan kilo kaybı ve iştahsızlık
• Sağ üst karında giderek artan ağrı
• Karında hızla artan şişlik
• 38 derece üzeri ateş ve titremenin karın ağrısına eşlik etmesi
• Ani başlayan şiddetli karın ağrısı, terleme, baygınlık hissi
• Bilinen kitlenin kontrolde belirgin biçimde büyümesi
• Bacaklarda ödem ile birlikte karın şişliğinin birlikte artması

08Kötü huylu çıkarsa tedavi seçenekleri neler?

Bu başlık, tanının kötü huylu çıkması durumunda hangi kapıların açık olduğunu göstermek içindir. Tedavi planı her zaman çok disiplinli konseyde, kitlenin tipi, sayısı, karaciğer rezervi ve hastanın genel durumu değerlendirilerek kurulur.

• Cerrahi çıkarım: karaciğer rezervi yeterli, kitle sınırlı olan uygun hastalarda
• Tümör ablasyonu: görüntüleme eşliğinde iğneyle tümörün ısı ya da soğuk enerjiyle etkisizleştirilmesi
• Kemoembolizasyon: tümörü besleyen damar yolundan ilaç verilmesi ve damarın tıkanması
• Radyoembolizasyon: damar yoluyla radyoaktif taşıyıcıların tümör alanına ulaştırılması
• Sistemik tedaviler: ilaç tedavileri, tıbbi onkoloji planlaması
• Karaciğer nakli: seçilmiş hastalarda, belirli kriterler karşılandığında

Damar yolundan uygulanan yaklaşımın ayrıntıları için kemoembolizasyon sayfasına bakabilirsiniz. Belirtiler ve tanı süreci hakkında ise karaciğer kanseri belirtileri yazısı daha ayrıntılıdır.

Bu seçeneklerin hangisinin uygun olduğu hasta seçimine bağlıdır. Aynı tanıyı taşıyan iki hastada farklı yollar izlenebilir.

09Rapor okuma rehberi ve hekime sorulacaklar

Radyoloji raporunda aradığınız üç bilgi vardır: kitlenin boyutu, kontrast davranışının tarif edildiği cümle ve sonuç bölümündeki öneri. Bu üçünü işaretleyip randevuya götürün.

• Raporda kitlenin tipi tahmin ediliyor mu, hangi ifadeyle?
• Kontrastlı tomografi ya da MR yapıldı mı? Yapılmadıysa gerekiyor mu?
• Karaciğerimde siroz ya da kronik hepatit bulgusu var mı?
• Daha önceki görüntülemelerimle karşılaştırma yapıldı mı? Kitle büyümüş mü?
• Bu aşamada biyopsi gerekiyor mu, gerekmiyorsa neden?
• Kan tetkiklerimde hangi değerler takip edilecek?
• Bir sonraki kontrol ne zaman ve hangi tetkikle olacak?
• Hangi belirti çıkarsa randevu tarihini beklemeden başvurmalıyım?

Eski CD ve raporlarınızı da yanınıza alın. İki yıl önceki bir görüntüde aynı kitlenin aynı boyutta durduğunun görülmesi, tek başına birçok tetkikten daha bilgilendiricidir.