Varis Tedavisi

01Varis nedir?

Varis, bacaklardaki yüzeyel toplardamarların kalıcı olarak genişlemesi ve kıvrımlı bir görünüm almasıdır. Toplardamarların içinde kanın yalnızca kalbe doğru ilerlemesini sağlayan tek yönlü kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar işlevini yitirdiğinde kan bacakta geri kaçar ve damar içindeki basınç yükselir. Basınç arttıkça damar duvarı genişler, tabloya venöz yetmezlik adı verilir.

Genişleme yüzeyel ana damarlarda, yan dallarda ya da cilt altındaki en ince damarlarda görülebilir. En ince damarlardaki mor ve kırmızı ağ görüntüsü halk arasında kılcal varis olarak bilinir.

Kimlerde daha sık görülür?

• Ailesinde varis öyküsü bulunanlar
• Uzun süre ayakta veya hareketsiz oturarak çalışanlar
• Gebelik geçirmiş kadınlar
• Fazla kilolu kişiler
• İleri yaş grubundaki kişiler
• Hormon tedavisi kullananlar
• Daha önce bacakta derin ven trombozu geçirenler

Belirtileri

• Bacakta ağırlık, dolgunluk ve çabuk yorulma hissi
• Akşama doğru artan ayak bileği ve bacak şişliği
• Gece gelen kramplar, huzursuz bacak hissi
• Damar hattı boyunca yanma, kaşıntı ve hassasiyet
• Cilt yüzeyinde kabarık, kıvrımlı, mavi mor damarlar
• Ayak bileği çevresinde kahverengi renk değişikliği ve ciltte sertleşme
• İleri evrede iyileşmeyen bacak yarası

Belirtilerin ayrıntılı değerlendirmesi için varis belirtileri ve venöz yetmezlik yazıları okunabilir.

02Varis tedavisi nedir?

Varis tedavisi, kaçak yapan toplardamarın ısı, tıbbi yapıştırıcı veya ilaç yardımıyla kapatılması ve kanın derin ven sistemi ile sağlıklı yüzeyel damarlara yönlendirilmesi esasına dayanır. Kapatılan damar zamanla vücut tarafından bağ dokusuna dönüştürülür; kan akımı için bir kayıp oluşmaz, çünkü bacaktaki asıl dönüş yükünü derin venler taşır.

Tedavi planı ayakta yapılan Doppler ultrason incelemesiyle çıkarılır. Kaçağın hangi damarda başladığı, damarın çapı, seyri ve derin ven sisteminin durumu bu incelemede belirlenir. Aynı hastada birden fazla yöntemin birlikte kullanılması sık karşılaşılan bir durumdur.

Ameliyatsız varis tedavisi ve lazer yöntemi

Ameliyatsız varis tedavisi, damarın çıkarılmadan yerinde kapatılması anlamına gelir. Endovenöz lazer ablasyonu bu grubun en bilinen yöntemidir: ultrason eşliğinde damar içine ilerletilen ince bir fiber, kontrollü ısı vererek damar duvarını içeriden kapatır. Damarın çevresine seyreltilmiş lokal anestezik verilir, böylece ısı komşu dokulardan yalıtılır.

Radyofrekans ablasyonu aynı prensiple çalışır, ısıyı radyofrekans enerjisiyle ve daha düşük sıcaklıkta oluşturur. Tıbbi yapıştırıcı yöntemi ısı kullanmaz; damar içine verilen siyanoakrilat esaslı yapıştırıcı damar duvarlarını birbirine yapıştırır. Köpük skleroterapi ise köpük haline getirilen ilacın damara verilerek duvarın kapanmasını sağlamasıdır ve daha çok yan dallarda kullanılır.

Yöntemlerin hiçbiri diğerinin yerine geçen tek seçenek değildir. Damarın çapı, seyri, cilde uzaklığı ve daha önce uygulanmış tedaviler seçimi belirler.

Kılcal varis tedavisi

Kılcal varis tedavisi, cilt yüzeyine çok yakın seyreden ince damar ağlarının kapatılmasını hedefler. Bu damarlar ağrı yapmaktan çok görünüm şikâyeti oluşturur ve genellikle skleroterapi ile tedavi edilir: çok ince iğneyle damara verilen ilaç, damar duvarının kapanmasını sağlar. Yüzeyel lazer uygulaması da seçilmiş olgularda kullanılır.

Kılcal damarların altında beslenen bir kaçak varsa önce o kaçağın tedavi edilmesi gerekir. Ultrasonda ana damar yetmezliği saptanmadan yapılan yüzeyel tedavilerde şikâyetin kısa sürede geri gelmesi beklenir. Bu nedenle kılcal varis, tek başına bir sorun olarak değil, bacak ven sisteminin bütünü içinde değerlendirilir.

03Varis tedavisi nasıl yapılır?

İşlem girişimsel radyoloji ünitesinde, ultrason eşliğinde yapılır. Hasta uyanıktır ve işlem sırasında ekiple iletişim kurabilir.

Adım adım işlem akışı

1. Doppler ultrason ile kaçak yapan damar ayakta işaretlenir, tedavi haritası çizilir ve hasta masaya alınır.
2. Bacak temizlenip steril örtülür. Giriş bölgesine lokal anestezi uygulanır; bu aşamada birkaç saniye süren batma hissedilir.
3. Ultrason eşliğinde damara ince bir iğneyle girilir, kılavuz tel üzerinden lazer fiberi, radyofrekans kateteri veya yapıştırıcı kateteri damar içine ilerletilir.
4. Kateterin ucu ultrasonda doğru seviyede doğrulanır. Isı temelli yöntemlerde damarın çevresine seyreltilmiş anestezik verilir; bu sırada bacakta serinlik ve dolgunluk hissi olağandır.
5. Kateter yavaşça geri çekilirken damar boyunca kapatma işlemi yapılır. Hasta genellikle ağrı değil, hafif bir çekilme veya baskı hissi tarif eder.
6. Gerekli hastalarda yan dallara köpük skleroterapi uygulanır ya da milimetrik giriş noktalarından belirgin varis paketleri alınır.
7. Kontrol ultrasonu ile damarın kapandığı ve derin ven sisteminin açık olduğu doğrulanır.
8. Giriş yerine küçük bir bant kapatılır, varis çorabı giydirilir ve hasta kısa bir yürüyüşün ardından taburcu edilir.

04Kimlere uygulanır?

• Doppler ultrasonda kapakçık yetmezliği ve kaçak saptanan hastalar
• Bacakta ağırlık, ağrı, şişlik ve kramp şikâyeti sürenler
• Varis çorabı ve yaşam düzeni değişikliğine rağmen şikâyeti geçmeyenler
• Damar hattında tekrarlayan iltihaplanma (yüzeyel tromboflebit) yaşayanlar
• Ayak bileği çevresinde renk değişikliği veya cilt sertleşmesi gelişenler
• Varise bağlı bacak yarası bulunan hastalar
• Görünüm şikâyeti belirgin olan ve ultrasonda ek kaçağı bulunmayan kılcal varis hastaları

Uygunluk kararı muayene ve görüntüleme sonrası verilir. Derin ven sisteminin açık olduğunun gösterilmesi tedavi planının temel koşuludur.

05Kimlere uygulanmaz?

06İşlem öncesi hazırlık

• Ayakta yapılan Doppler ultrason incelemesi tamamlanır
• Kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcı ve hormon içeren ilaçlar hekime bildirilir
• İlaç, lateks ve yapıştırıcı alerjisi sorgulanır
• Kan sayımı ve pıhtılaşma testleri istenir
• Ölçüsüne uygun varis çorabı işlem öncesinde temin edilir
• İşlem günü bacağa krem, losyon veya yağ sürülmez
• Genellikle uzun açlık gerekmez, hafif bir öğün önerilir
• Rahat ve bol bir pantolon ile gelinir

07İşlem sonrası: iyileşme süreci

Bacakta morarma, damar hattı boyunca sertlik ve gerginlik hissi işlem sonrası beklenen bulgulardır. Bu bulgular genellikle birkaç hafta içinde geriler.

08Riskler ve olası komplikasyonlar

Beklenen ve genellikle geçici olanlar

• Giriş yerinde ve damar hattı boyunca morarma
• Damar boyunca sertlik ve çekilme hissi
• Ciltte geçici kızarıklık, kaşıntı veya hassasiyet

Seyrek görülenler

• Cilt yüzeyinde kalıcılığı değişken renk değişikliği
• Yüzeyel damarda iltihaplanma (tromboflebit)
• Cilt sinirlerinin uyarılmasına bağlı uyuşma veya karıncalanma
• Skleroterapi uygulanan bölgede küçük cilt yarası

Nadir görülenler

• Derin ven trombozu ve buna bağlı pulmoner emboli
• Kullanılan ilaca veya yapıştırıcıya bağlı alerjik reaksiyon
• Uygulama bölgesinde enfeksiyon
• Isıya bağlı cilt yanığı

09Varis tedavisi ile klasik cerrahi karşılaştırması

Her iki yöntemin de uygun olduğu hasta grupları farklıdır. Yöntem seçimi hastalığın evresi, anatomi ve hastanın genel durumuna göre yapılır.

Sayfada geçen tıbbi terimler

10Antalya'da varis tedavisi

Antalya'da varis tedavisi, girişimsel radyoloji ünitesinde ultrason ve anjiyografi olanaklarının bir arada bulunduğu bir düzende planlanır. Prof. Dr. Enes Duman, Medical Park Antalya'da bacak ven hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenmektedir.

Süreç tek bir muayeneyle sınırlı değildir. İlk görüşmede ayakta Doppler ultrason yapılır, kaçağın kaynağı belirlenir ve hangi yöntemin uygun olduğu hastayla birlikte konuşulur. Aynı bacakta hem ana damar hem yan dal hem de kılcal damar sorunu bulunabildiği için tedavi çoğu zaman aşamalı planlanır. Ven hastalığına damar tıkanıklığı, şeker hastalığı ya da lenf ödem gibi tablolar eşlik ettiğinde ilgili bölümlerle birlikte değerlendirme yapılır.

İletişim ve konum

• Kurum: Medical Park Antalya
• Adres: Fener, Tekelioğlu Cd. No:7, 07160 Muratpaşa/Antalya
• Telefon: 0533 657 40 77
• Değerlendirme talebi: randevu veya iletişim sayfası

Şehir dışından başvuran hastalar için mevcut Doppler ve tomografi görüntülerinin önceden iletilmesi, ilk görüşmenin daha verimli geçmesini sağlar.