01Prostat embolizasyonu nedir?
İyi huylu prostat büyümesinde, prostatı besleyen atardamarlara kateterle ulaşılarak kan akımının azaltılması işlemidir. Amaç prostatın zamanla küçülmesi ve idrar şikâyetlerinin hafiflemesidir.
Bu sayfada anlatılan yöntem prostat kanseri tedavisi değildir. Kanser şüphesi veya başka bir ürolojik sorun varsa önce buna yönelik değerlendirme yapılır.
02Kimler için düşünülebilir?
İlaç tedavisine rağmen şikâyeti süren bazı hastalarda veya cerrahi seçenekler değerlendirilirken gündeme gelebilir. Prostatın büyüklüğü tek başına karar vermek için yeterli değildir.
Ürolojik muayene, idrar testleri, gerekli kan testleri, idrar akımı ve mesanede kalan idrar değerlendirilir. Mesanenin kasılma gücü, damar yapısı ve eşlik eden hastalıklar önemlidir. Aktif enfeksiyon veya başka bir idrar yolu sorunu varsa plan değişebilir.
03İşlem nasıl yapılır?
Kasık veya bilek gibi uygun bir atardamardan ince kateterle prostat damarlarına ulaşılır. Anjiyografi altında damarlar seçilir ve küçük parçacıklarla kan akımı azaltılır.
Prostatı besleyen damarlar kişiden kişiye farklıdır. Damar sertliği veya ince, kıvrımlı damarlar işlemi sınırlayabilir. Her hastada planlanan uygulamanın tamamlanması mümkün olmayabilir.
04Hazırlıkta neler konuşulur?
Önceki üroloji değerlendirmelerini, görüntülemeleri ve ilaç listesini getirin. Sonda kullanıyorsanız ne zamandır kullanıldığını paylaşın. Böbrek hastalığı, kontrast madde reaksiyonu ve enfeksiyon öyküsü önemlidir.
İlaçlar, açlık, anestezi ve gözlem planı kişiye göre belirlenir. Tedavi seçenekleri ve beklentiler, ürolojiyle birlikte ele alınır.
05İşlem sonrası ve olası riskler
İlk dönemde idrarda yanma, sık idrara çıkma, baskı hissi veya geçici kanama olabilir. İdrar yapamama nedeniyle sonda gerekebilir. Enfeksiyon, giriş yerinde kanama, böbrek etkilenmesi ve parçacıkların hedef dışı dokulara ulaşması olası risklerdir.
Hiç idrar yapamama, ateş ve titreme, yoğun pıhtılı kanama veya şiddetli karın ve makat ağrısında acil değerlendirme alın.
Şikâyetlerin düzelmesi zaman alabilir. Kontrollerde idrar yapma durumu, mesanenin boşalması ve gerekirse prostat hacmi değerlendirilir. Yeterli yanıt alınamazsa başka yöntemler düşünülebilir.
06Prostat büyümesi hangi şikâyetlere yol açar?
Tıbbi adı iyi huylu prostat hiperplazisidir. Mesanenin çıkışını saran prostat bezi yaşla birlikte büyüyerek idrar akışını zorlaştırabilir. Bu durum prostat kanseriyle aynı şey değildir; ancak ikisi aynı kişide birlikte bulunabilir.
En sık bildirilen şikâyetler şunlardır:
- İdrara başlarken zorlanma veya beklemek zorunda kalma
- İdrar akımının zayıflaması, kesik kesik gelmesi
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
- Gece idrara kalkma, gündüz sık idrara çıkma
- Ani ve ertelenemeyen idrar sıkışması
- İdrar sonrası damlama
Hiç idrar yapamama, idrarda kanama, ateşle birlikte yanma ya da tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu gecikmeden değerlendirilmelidir. İdrar yapamama durumunda acil sonda takılması gerekebilir.
Tedavi hangi sırayla planlanır?
Tedavi genellikle basamaklı ilerler. Şikâyetleri hafif olan hastalarda yaşam düzeni önerileri ve izlem yeterli olabilir. Sonraki basamak çoğunlukla ilaç tedavisidir.
İlaçlardan yeterli fayda görülmediğinde, yan etkiler sorun olduğunda ya da şikâyetler günlük yaşamı belirgin biçimde etkilediğinde girişimsel ve cerrahi seçenekler konuşulur. Prostat embolizasyonu bu basamakta değerlendirilen seçeneklerden biridir.
07Embolizasyon prostatı nasıl etkiler?
Parçacıklar prostatı besleyen damarlara verilir ve kan akımı azaltılır. Kanlanması azalan bölgeler zaman içinde küçülür; bezin mesane çıkışı üzerindeki baskısı azalabilir.
Bu değişim kademelidir. Rahatlama, dokunun çıkarıldığı ameliyatlardaki gibi hemen değil, zaman içinde ortaya çıkar. Değişimin hızı ve ölçüsü kişiden kişiye farklıdır.
Embolizasyonda prostat dokusu çıkarılmaz. Bu nedenle ameliyattaki gibi alınan dokunun patolojik incelemesi yapılamaz. Kanser şüphesi varsa öncelik ürolojik değerlendirmedir.
08İşlem günü adım adım neler olur?
- Damar yolu açılır; nabız, tansiyon ve oksijen takibi başlatılır. İşlem sırasında prostatın konumunu belirlemeye yardımcı olmak için mesaneye ince bir sonda yerleştirilebilir.
- Kasıktaki ya da bilekteki atardamar bölgesi lokal anestezikle uyuşturulur. Bu sırada kısa süreli yanma hissedilebilir.
- Damara ince bir kılıf yerleştirilir ve kateter görüntüleme eşliğinde leğen bölgesindeki damarlara ilerletilir.
- Kontrast madde verilerek damar haritası çıkarılır ve prostatı besleyen dallar belirlenir. Bu dallar ince ve kişiye göre farklı olduğundan haritalama işlemin en çok zaman alan bölümü olabilir.
- Mikrokateter adı verilen çok ince bir kateter prostat atardamarına ilerletilir. Mesane, makat ve penise giden komşu dallar dikkatle ayırt edilir.
- Parçacıklar kontrollü biçimde verilir. Bu sırada leğen bölgesinde dolgunluk veya bası hissi olabilir.
- Prostat çoğunlukla iki taraftan beslendiği için işlem karşı taraf için de tekrarlanır.
- Kateter çıkarılır, giriş yerine bası uygulanır veya kapatma cihazı kullanılır. Gözlem süresi ve taburculuk zamanı kişiye ve kurum protokolüne göre belirlenir.
İlk günlerde bazı hastalarda idrarda yanma, bası hissi ve hafif ateşle giden geçici bir tablo görülebilir. Buna post-embolizasyon sendromu denir ve takip eden ekip tarafından değerlendirilir.
09İlk haftalarda neler beklenir?
İlk günlerde idrarda yanma, sık idrara çıkma ve leğen bölgesinde bası hissi olabilir. Bol sıvı alınması ve verilen ilaçların aksatılmaması istenebilir. Bu şikâyetler çoğunlukla zamanla azalır.
İlk dönemde ağır kaldırma, uzun araç yolculuğu ve bisiklet gibi leğen bölgesine yük bindiren etkinlikler ertelenebilir. Ne zaman başlanacağı kişiye ve kurum protokolüne göre söylenir.
Sonda kullanan hastalarda sondanın çıkarılma zamanı ayrıca planlanır. Bu karar, mesanenin boşaltma gücüne ve kontrol bulgularına göre ürolojiyle birlikte verilir.
10Cinsel işlev ve boşalma konusunda neler bilinmeli?
Bu, hastaların sık sorduğu bir konudur ve işlem öncesinde açıkça konuşulmalıdır. İdrar kanalından girilerek yapılan bazı prostat ameliyatlarından sonra geriye doğru boşalma görülebilir; bu durumda meni dışarı yerine mesaneye gider.
Embolizasyonda idrar kanalı ve mesane boynuna doğrudan alet girilmez. Bu nedenle etkiler farklı değerlendirilir; ancak hiç etkilenme olmayacağı söylenemez. İlk haftalarda menide kan görülmesi veya boşalma sırasında rahatsızlık bildirilebilir.
Sertleşme sorunu çoğu zaman prostat büyümesinden bağımsız nedenlere bağlıdır. Şeker hastalığı, damar sertliği, kullanılan ilaçlar ve hormonal durum ayrıca değerlendirilir. Prostat embolizasyonu sertleşme sorununu tedavi eden bir yöntem değildir.
11Kapalı prostat ameliyatından farkı nedir?
Kapalı prostat ameliyatı (TURP), idrar kanalından girilerek prostat dokusunun bir bölümünün çıkarılmasıdır ve uzun yıllardır uygulanan bir yöntemdir. Rahatlama genellikle daha erken başlar ve alınan doku patolojik olarak incelenebilir.
Embolizasyonda ise doku çıkarılmaz, işlem damar içinden yapılır ve genellikle genel anestezi gerektirmez. Şikâyetlerdeki değişim daha kademelidir. Boşalma üzerindeki olası etkiler iki yöntemde farklıdır.
İki yöntemin uygun olduğu hasta grupları farklıdır. Prostatın büyüklüğü ve şekli, mesanenin durumu, eşlik eden hastalıklar, kan sulandırıcı kullanımı ve kişinin beklentileri seçimi etkiler. Karar ürolojiyle birlikte verilir.
12Kimlerde uygun olmayabilir?
Aktif idrar yolu enfeksiyonu veya prostat iltihabı varsa önce bu tedavi edilir. Tedavi gerektiren prostat kanserinde öncelik onkolojik plandır. Düzeltilemeyen ciddi pıhtılaşma bozukluğu ve kontrast maddeye ağır alerji öyküsü planı değiştirir.
Damar sertliği prostat damarlarına ulaşmayı engelleyebilir; bu bazen ancak işlem sırasında anlaşılır. Mesane kasının kasılma gücünü yitirdiği durumlarda şikâyetin kaynağı prostat olmayabilir. Nörolojik hastalığa bağlı mesane sorunlarında ürodinamik test, yani mesane basınç ve akım ölçümü gerekebilir.
13Size uygun seçeneği birlikte değerlendirelim
Başvuru için iletişime geçebilirsiniz. Damar yoluyla yapılan işlemler ve idrar yolu drenajı hakkında da bilgi alabilirsiniz.
