Hastaların En Çok Sorduğu Sorular

01İşlem öncesi ve hazırlık

Girişimsel radyoloji işlemi için hastaneye yatmam gerekir mi?

Çoğu işlemde gerekmez. Biyopsi, port takılması, drenaj ve birçok damar işlemi günübirlik yapılır. Birkaç saatlik gözlemin ardından taburculuk mümkündür. Embolizasyon ve ablasyon gibi işlemlerde genellikle bir gece kalış planlanır. Kesin süre hastanın genel durumuna ve işleme göre belirlenir.

İşlem öncesi kaç saat aç kalmam gerekir?

Çoğunlukla 4 ile 8 saat arasında. Katı gıda için süre daha uzun, berrak sıvı için daha kısa tutulur. Sedasyon veya genel anestezi planlanıyorsa açlık zorunludur. Kesin süreyi randevunuzu veren birimden yazılı olarak alın; kendi tahmininizle hareket etmek işlemin ertelenmesine yol açabilir.

Kullandığım ilaçları kesmeli miyim?

Hayır, kendi kararınızla kesmeyin. Bazı ilaçlar işlem sabahı bile alınır, bazılarının zamanlaması kişiye göre planlanır. Özellikle kan sulandırıcılarda karar, kanama riski ile pıhtı riski arasında kurulan dengeye bağlıdır. Tüm ilaçlarınızın listesini çıkarıp işlem öncesi görüşmede hekiminize gösterin.

Kan sulandırıcı kullanıyorum, işlem yapılabilir mi?

Evet, uygun hastalarda yapılabilir. Bazı işlemlerde ilaç kesilmeden çalışılır, bazılarında kısa süreli ara verilir ya da köprüleme tedavisi uygulanır. Kalp kapak protezi, ritim bozukluğu veya geçirilmiş pıhtı öyküsü olan hastalarda plan daha dikkatli kurulur. Bu düzenlemeyi yalnız hekiminiz yapabilir.

İşlem öncesi hangi tahliller isteniyor?

Genellikle tam kan sayımı, böbrek fonksiyon testleri ve pıhtılaşma testleri istenir. Böbrek değerleri, kontrast madde kullanılacak işlemlerde hazırlığı doğrudan belirler. Bazı işlemlerde karaciğer testleri ve enfeksiyon belirteçleri de eklenir. Tahlillerin geçerlilik süresi merkeze göre değişir, randevu verilirken sorun.

Kontrast maddeye alerjim var, ne yapmalıyım?

Bu bilgiyi mutlaka önceden bildirin. Daha önce kontrast maddeye reaksiyon geliştiyseniz işlem öncesi koruyucu ilaç protokolü uygulanabilir, farklı bir kontrast madde seçilebilir ya da kontrast gerektirmeyen bir yöntem değerlendirilebilir. Astım ve iyot alerjisi öykünüzü de aynı görüşmede paylaşın.

02Ağrı ve anestezi

İşlem ağrılı mı?

Hastaların büyük bölümü işlemi ağrılı bulmaz. Hissedilen tek keskin an, giriş yerine yapılan lokal anestezi iğnesidir ve birkaç saniye sürer. Damar içinde ilerleyen kateter hissedilmez, çünkü damar içinde ağrı algılayan sinir ucu bulunmaz. Sonrasında birkaç gün hafif hassasiyet olabilir.

Uyutulacak mıyım yoksa uyanık mı olacağım?

Çoğu işlemde uyanık olursunuz. Girişimsel radyoloji uygulamalarının büyük bölümü lokal anestezi ile yapılır, ekiple konuşabilirsiniz. Kaygısı yüksek hastalara damardan hafif sakinleştirici verilebilir. Uzun ve karmaşık işlemlerde, çocuklarda ya da hareketsiz kalınamayan durumlarda genel anestezi tercih edilebilir.

İşlem sonrası ağrım olur mu?

Çoğunlukla hafif düzeyde olur. Giriş bölgesinde birkaç gün süren künt ağrı ve hassasiyet beklenir, basit ağrı kesicilerle yönetilir. Embolizasyon işlemlerinden sonra "post embolizasyon sendromu" adı verilen geçici ağrı, halsizlik ve hafif ateş görülebilir. Bu tablo genellikle birkaç gün içinde geriler.

Ablasyon işlemi ağrılı mıdır?

Ablasyon çoğunlukla sedasyon ya da genel anestezi altında yapılır, bu nedenle işlem sırasında ağrı hissedilmez. İşlem sonrası bölgede birkaç gün süren yanma ve künt ağrı olabilir. Ağrı planlı bir ilaç düzeniyle yönetilir. Ayrıntılar için tümör ablasyonu sayfasına bakabilirsiniz.

Kanser ağrım var, girişimsel yöntemle azaltılabilir mi?

Uygun hastalarda evet. Sinir blokları, çölyak pleksus bloğu, omurga çökme kırıklarının doldurulması ve seçili ablasyon uygulamaları ağrı yönetiminde kullanılır. Amaç ilaç yükünü azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Uygunluk hekim değerlendirmesi sonrası belirlenir; ağrı tedavileri sayfasında yöntemler anlatılıyor.

03İşlem sırasında ne oluyor?

İşlem ne kadar sürer?

İşleme göre değişir, çoğu uygulama 30 ile 120 dakika arasında tamamlanır. Tanısal anjiyo yaklaşık yarım saat sürer. Biyopsi 15 ile 40 dakika arasındadır. Embolizasyon ve ablasyon işlemleri daha uzun sürebilir. Hazırlık ve gözlem süreleri bu rakamların dışındadır.

İşlem sırasında ne hissederim?

En belirgin his, kontrast madde verildiğinde gövdeye yayılan sıcaklık ve ağızda oluşan metalik tattır. Bu geçici ve beklenen bir durumdur. Kateterin damar içindeki hareketi hissedilmez. Biyopsilerde iğne ilerlerken baskı hissi olur, kalın iğne biyopsisinde kısa bir klik sesi duyulur.

İşlem sırasında konuşabilir miyim?

Evet, lokal anestezi ile yapılan işlemlerde konuşabilirsiniz. Rahatsızlık hissettiğinizde ekibe söylemeniz beklenir. Sadece görüntü alınan kısa anlarda hareketsiz kalmanız ve gerektiğinde nefesinizi tutmanız istenir. Bu talimatlar işlemin doğruluğu için önemlidir, mutlaka uyun.

Neden nefes tutmam isteniyor?

Karaciğer, akciğer ve böbrek gibi organlar solunumla birlikte hareket eder. Nefesin sabit tutulması, iğnenin ya da kateterin hedefte kalmasını sağlar. Bu talimat işlemin kısa anlarında verilir ve birkaç saniye sürer. Zorlanırsanız ekibe söyleyin, ritim size göre ayarlanır.

İşlem yarıda kesilebilir mi?

Nadiren de olsa evet. Damar anatomisinin uygun olmaması, hedefe güvenli bir yol bulunamaması ya da işlem sırasında gelişen bir durum işlemi sonlandırabilir. Bu bir başarısızlık değil, güvenlik kararıdır. Böyle bir durumda alternatif plan işlem sonrası görüşmede size ayrıntılı olarak anlatılır.

04İyileşme ve günlük hayata dönüş

Kaç gün hastanede kalınır?

Çoğu işlemde bir günü geçmez. Günübirlik yapılan işlemlerde birkaç saatlik gözlem yeterlidir. Embolizasyon, ablasyon ve bazı damar işlemlerinde bir gece kalış planlanır. Eşlik eden hastalık, ileri yaş ya da işlem sırasında gelişen bir durum süreyi uzatabilir. Süre kişiye göre belirlenir.

Ne zaman işe dönebilirim?

Masa başı çalışanlar çoğu işlemden sonra 2 ile 5 gün içinde dönebilir. Ağır fiziksel iş yapanlarda süre uzar, genellikle en az bir hafta beklenir. Onkolojik işlemlerde ve büyük embolizasyonlarda süre daha uzun tutulabilir. Kesin süreyi taburculuk sırasında yazılı olarak isteyin.

Ne zaman duş alabilirim?

Genellikle 24 saat sonra. Bant çıkarıldıktan sonra bölge ılık su ve sabunla, ovalanmadan yıkanabilir. Küvet, deniz ve havuz en az bir hafta ertelenir. Dren ya da kateter takılı kalan hastalarda kurallar farklıdır ve taburculukta ayrıca anlatılır.

İşlem sonrası ne zaman spor yapabilirim?

Hafif yürüyüşe genellikle ertesi gün başlanabilir. Ağırlık kaldırma, koşu ve karın bölgesini zorlayan hareketler için en az 5 ile 7 gün beklenir. Kasıktan yapılan damar işlemlerinde bu süre daha uzun tutulabilir. Onkolojik işlemlerde plan hastanın genel durumuna göre yapılır.

İşlem sonrası morarma normal mi?

Evet, giriş bölgesinde morarma ve hassasiyet beklenen bir durumdur ve birkaç hafta içinde renk değiştirerek geçer. Dikkat edilmesi gereken, morarmanın hızla büyümesi, bölgenin sertleşmesi ya da nabız gibi atan bir şişlik oluşmasıdır. Bu durumda merkeze başvurun.

İşlem sonrası ne yemeliyim?

Aksi söylenmedikçe normal beslenmenize dönebilirsiniz. Bulantı varsa hafif ve kolay sindirilen gıdalarla başlayın. Kontrast madde kullanılan işlemlerden sonra bol sıvı alımı istenir. Böbrek yetmezliği veya kalp yetmezliği olan hastalarda sıvı miktarını hekiminiz belirler, kendi kararınızla artırmayın.

05Riskler ve güvenlik

Bu işlemlerin riski var mı?

Evet, her tıbbi girişim gibi risk taşır. Sık görülenler giriş yerinde morarma, kanama ve geçici ağrıdır. Daha seyrek olarak enfeksiyon, kontrast maddeye alerjik reaksiyon, böbrek fonksiyonlarında geçici bozulma ve damar yaralanması görülebilir. Riskler işlem öncesi onam görüşmesinde tek tek anlatılır.

Radyasyon alacak mıyım?

Bazı işlemlerde evet. Anjiyografi ve tomografi kılavuzluğundaki uygulamalarda X ışını kullanılır, düşük dozda radyasyon maruziyeti oluşur. Ultrason kılavuzluğunda yapılan işlemlerde radyasyon yoktur. Doz, tanı ve tedavi için gereken en düşük seviyede tutulur. Gebelik ihtimalinizi mutlaka bildirin.

İşlem sonrası kanser tekrar eder mi?

Bu soru işleme ve hastalığın evresine göre değişir, genel bir yanıt verilemez. Girişimsel onkoloji uygulamalarının hedefi tümör yükünü azaltmak, kontrol altında tutmak ve gerektiğinde diğer tedavilerle birleştirmektir. Takip programı bu nedenle kurulur. Beklentiler hekiminizle kendi verileriniz üzerinden konuşulmalıdır.

Böbreklerim zayıf, işlem yapılabilir mi?

Uygun hastalarda evet, ancak hazırlık farklıdır. Kontrast madde miktarı en aza indirilir, işlem öncesi ve sonrasında damardan sıvı verilir, bazı ilaçlara geçici ara verilebilir. Mümkün olduğunda kontrast gerektirmeyen kılavuz yöntemler seçilir. Karar böbrek fonksiyon değerlerinize göre verilir.

İşlemden sonra enfeksiyon riski nedir?

Kesi olmadığı için yara enfeksiyonu riski açık cerrahiye göre düşüktür. Yine de her girişimde enfeksiyon ihtimali vardır, özellikle drenaj kateteri ya da port takılan hastalarda. Steril koşullar ve gerektiğinde antibiyotik ile risk yönetilir. Ateş, kızarıklık ve akıntı bildirilmesi gereken bulgulardır.

06Randevu, süreç ve takip

Nasıl randevu alabilirim?

Randevu sayfası üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşme öncesinde mevcut görüntüleme CD'lerinizi, raporlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini hazırlamanız değerlendirmeyi hızlandırır. Raporlar tek başına yeterli olmaz; görüntülerin kendisi çoğu zaman daha belirleyicidir.

İkinci görüş almak doğru mu?

Evet ve bu, tedavi eden hekime güvensizlik anlamına gelmez. Özellikle birden fazla tedavi seçeneğinin gündemde olduğu durumlarda ikinci görüş kararın olgunlaşmasına katkı sağlar. Görüşmeye tüm görüntüleme CD'lerinizi, patoloji raporunuzu ve önceki tedavi kayıtlarınızı getirin.

Hangi işlemin bana uygun olduğuna kim karar verir?

Karar tek bir hekimin değil, sürecin sonucudur. Onkolojik hastalıklarda tümör konseyinde onkolog, cerrah, radyolog, girişimsel radyolog ve patolog birlikte değerlendirir. Damar hastalıklarında ilgili branşlar ortak karar verir. Sizin beklentileriniz ve yaşam koşullarınız da bu değerlendirmenin parçasıdır.

Ameliyat olmam söylendi, başka seçenek var mı?

Hastalığın tipine ve anatomiye bağlıdır. Bazı tablolarda girişimsel yöntem gerçek bir alternatiftir, bazılarında değildir. Mevcut görüntülerinizle girişimsel radyoloji değerlendirmesi almak doğru yoldur. Sonuç cerrahiyi doğrulayabilir ya da ek bir seçenek ortaya çıkarabilir. Seçeneklerin listesi tedaviler sayfasında yer alıyor.

İşlem sonrası takip nasıl yapılır?

Takip aralığı işleme ve hastalığa göre belirlenir. Damar işlemlerinde genellikle ilk kontrol 1 ile 4 hafta içinde yapılır, ardından belirli aralıklarla görüntüleme istenir. Onkolojik işlemlerde takip programı daha sıktır ve tedavi yanıtını ölçmeye yöneliktir. Kontrolleri aksatmamak sürecin en önemli parçasıdır.

İşlem tekrarlanabilir mi?

Çoğu girişimsel işlem, gerektiğinde tekrarlanabilir. Bu, yöntemin öne çıkan yanlarından biridir. Damar yeniden daralırsa balon uygulanabilir, tümör yeniden aktifleşirse ablasyon ya da embolizasyon tekrar değerlendirilebilir. Tekrar kararı görüntüleme bulgularına ve hastanın genel durumuna göre verilir.

07İşlem künyesi tablosu

Aşağıdaki tablo sık uygulanan işlem gruplarını ölçülebilir başlıklarda özetler. Değerler uygun hastalarda geçerli genel çerçevedir, kişiye göre değişir.

Tablodaki süreler işlem odasında geçen zamanı gösterir. Hazırlık, gözlem ve taburculuk işlemleri bu sürelerin dışındadır.

08Sorunuz hangi sayfada?

Belirli bir işlemle ilgili ayrıntı arıyorsanız aşağıdaki tablo doğru sayfaya yönlendirir.

09Randevuya hazırlık listesi

Görüşmeden en verimli sonucu almak için aşağıdaki iki listeyi kullanın.

Yanınızda getirilecekler

• Tüm görüntüleme CD'leri, yalnız raporlar değil
• Patoloji raporu, varsa
• Epikriz ve önceki tedavi kayıtları
• Kullandığım ilaçların güncel listesi
• Son kan tahlili ve böbrek fonksiyon testi sonuçları
• Alerji bilgilerim yazılı olarak
• Kimlik ve sağlık güvence belgeleri
• Sorularımın yazılı listesi

Hekime sorulacaklar

• Benim durumumda kaç seçenek var, hepsi nedir?
• Önerilen yöntem neden bana uygun?
• İşlem ne kadar sürer, hastanede ne kadar kalırım?
• Hangi anestezi uygulanacak?
• Ne kadar sürede günlük hayatıma dönerim?
• Hangi risklerle karşılaşabilirim ve benim için düzeyi ne?
• İşlem gerektiğinde tekrarlanabilir mi?
• Bu yöntem yeterli olmazsa sonraki adım ne olur?
• Takip programı nasıl olacak?
• Hangi belirtide sizi aramalıyım?